Balıkesir merkezindeki okul çocuklarında horlama ve uykuda solunum bozukluğu sıklığı

Amaç: Okul çocuklarında uykuda solunum bozukluğu yaygın bir hastalık olup en önemli belirtisi horlamadır. Dünyada olduğu gibi ülkemizde de çocuklarda uykuda solunum bozukluğu prevalansı ile ilgili yeterli çalışma yoktur. Balıkesir ilinde horlama ve uykuda solunum bozukluğu sıklığı bilinmemektedir. Bu çalışmada, Türkçe geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış bir ölçek kullanarak Balıkesir il merkezindeki ilköğretim çağındaki çocuklarda horlama ve uykuda solunum bozukluğu sıklığını araştırmayı ve ilişkili klinik bulguları sorgulamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, kesitsel, prospektif olarak planladığımız çalışmayı Ocak 2022 - Mayıs 2022 tarihleri arasında yaptık. Balıkesir merkez ilköğretim okullarında eğitim gören 5-13 yaş arasındaki çocuklar çalışmanın evrenini oluşturdu. Anaokulu, 1. sınıf, 4. sınıf, 6. sınıf ve 8. sınıftaki çocuklar ebeveyn anketi uygulanmak üzere çalışmaya alındı. Örneklem büyüklüğü hesaplanırken uykuda solunum bozukluğu sıklığı %15 olarak kabul edilerek, güven aralığı %95 ve standart hata %2,5 alındı. Örneklem büyüklüğü 750 olarak belirlendi. İl merkezindeki okullar içerisinden basit rastgele örnekleme yöntemi ile 13 okul belirlendi. Gerekli yazılı izinler alındıktan sonra okullardan sistematik örnekleme yöntemiyle seçilen şubelerdeki öğrencilere 1300 anket formu dağıtıldı. Anaokulu yaş grubu görece azınlıkta olması nedeniyle tabakalı örnekleme ve orantılı seçim kullanıldı. Ebeveynlere ulaştırılan Pediatric Sleep Questionnaire (PSQ) ölçeğini içeren anket formu ile veriler toplanarak horlama durumları, uykuda solunum bozukluğu varlığı ve ilişkili klinik bulgular analiz edildi. Bulgular: Çalışmamıza anket formu çalışma kriterlerine uygun şekilde doldurulan 856 (%66) çocuk alındı. Balıkesir merkezindeki 5-13 yaş arası çocuklarda habitüel horlama sıklığı %5,58, uykuda solunum bozukluğu (SRBD) sıklığı %9,11 olarak saptandı. Cinsiyete göre karşılaştırıldığında horlama sıklığı (E/K:%5,4/5,7; p=0,86) ve uykuda solunum bozukluğu sıklığında (E/K:%8,8/9,4; p=0,73) anlamlı bir farklılık bulunmadı. Yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde habitüel horlama sıklığı 5-6 yaş grubunda en yüksek (%7,3) olarak saptanmış olsa da istatiksel olarak anlamlı değildi (p=0,198). Uykuda solunum bozukluğu sıklığı da yaşa göre karşılaştırıldığında anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,50). Eşlik eden hastalık, katılımcıların %11,6'sında mevcut olup uykuda solunum bozukluğu için anlamlı risk faktörü iken (p<0,001) aynı durum horlama için geçerlilik göstermedi (p=0,079). Tanıklı uyku apnesi sıklığı %2,3 olup, hem habitüel horlama (p=0,001) hem de uykuda solunum bozukluğu ile (p<0,001) pozitif ilişkili bulundu. Enürezis nokturna, sabah baş ağrısı, büyümede duraklama, şişmanlık, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gibi morbiditeler uykuda solunum bozukluğu olanlarda istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha sık saptandı. Habitüel horlamaya şişmanlık (p=0,081) dışındaki fiziksel ve davranışsal sorunların anlamlı düzeyde eşlik ettiği görüldü. Sonuç: Uykuda solunum bozukluğu yaygın bir hastalık olup çocuklarda önemli sağlık sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Çalışmamızda horlama ve uykuda solunum bozukluğunun ilköğretim okulu çocuklarındaki prevalansını tespit ettik. Aynı zamanda horlamanın kronik komplikasyonlarla ilişkisini ve uyku apnesi riskini artırdığını gösterdik. Okul taramaları ve anket çalışmaları ile tanı için gözden kaçmış olabilecek çocukların tespit edilebilir olduğunu doğruladık. Uyku laboratuvarlarına erişimin tüm dünyada kısıtlı olduğu ve semptomları olan tüm çocuklara polisomnografi yapılmasının maliyetli olduğu bir gerçektir. Bu nedenle fiziksel ve davranışsal zorluklar yaşayan çocuklar başta olmak üzere risk tayininin yapılması, erken tanıya ulaşması ve tedavi edilebilmesi için uyku ölçeklerinin kullanımı faydalı bir yöntemdir. Anahtar Kelimeler: Uykuda solunum bozukluğu, horlama, prevalans, pediyatrik uyku ölçeği