Bankacılık sektöründe kârlılığın belirleyicileri: OECD ülkeleri üzerine bir inceleme

Finansal sistemin merkezinde yer alan bankalar geçmişten günümüze toplumsal refah artışının sağlanmasında kilit aktörler olarak önemli rol oynamıştır. Bankalar tasarruf sahiplerinden topladıkları tasarrufları fon talep edenlere ve yatırımcılara aktararak bir köprü görevi görmektedir. Bankalar gerçekleştirdikleri bu köprü görevi ile ekonomide kaynakların etkin dağıtımını sağlamakta, ekonominin büyümesine ve kalkınmasına katkıda bulunmaktadır. Ayrıca bankacılık sektörünün yüksek kârlılık elde etmesi finansal istikrarı ve yatırımcı güvenini artırmakta ve böylece artan ekonomik performansı desteklemektedir. Bankacılık sektörünün makroekonomi için söz konusu bu önemli işlevi göz önünde bulundurularak, bu tez çalışmasında, 2002-2019 yılları arasında, OECD ülkelerinde bankacılık sektöründe kârlılığın belirleyicileri statik panel veri teknikleri yardımıyla incelenmiştir. Bu süreçte, üç farklı bankacılık sektör kârlılığı göstergesi temelinde 3 farklı analiz modeli oluşturulmuştur. Ayrıca bankacılık kârlılık göstergeleri makroekonomik, bankacılık sektörel ve kurumsal değişkenler başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Analiz bulguları her üç farklı kârlılık göstergesi modelinde de ekonomik büyüme, finansal gelişim ve bankacılık Z-Skor ile ölçülen banka istikrarının temel kârlılık belirleyicileri olduğunu ortaya koymuştur. Buna ek olarak, takipteki kredilerin, enflasyonun, banka etkinsizliğinin ve kurumsal kalitedeki iyileşmelerin en az iki farklı kârlılık göstergesi üzerinde aynı yönde etki meydana getirdiği tespit edilmiş ve benzer şekilde söz konusu göstergelerin de bankacılık sektör kârlılığı üzerinde kilit rol oynayan göstergeler olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca, banka faiz dışı gelirlerinin payındaki artışın ve kamu borcunun banka kârlılığı üzerindeki etki yönünün, benimsenen banka kârlılık göstergesine göre farklılaştığı saptanmıştır. Son olarak, bankacılık sermaye düzenlemelerine ilişkin önemli bir gösterge olan sermaye yeterlilik oranının ve işsizliğin ise bir kârlılık göstergesi için istatistiksel olarak anlamlı etki sunduğu ortaya konmuştur. Bu durumda söz konusu değişkenlerin bankacılık kârlılığı üzerindeki etkisi diğer değişkenlere oranla daha zayıftır. Tez çalışmasında elde edilen tüm bu bulgular, OECD ülkelerindeki karar alıcılar tarafından bankacılık sektörü kârlılığını artırmak için uygulanacak politika çerçevelerini tasarlarken göz önünde bulundurulmalıdır.