Baraj yıkılması sonucu oluşan taşkın dalgalarının deneysel ve nümerik metodlar ile araştırılması

Ürkmez Baraj gölü, baraj gövdesi ve denize kadar olan mansap bölgesini içeren çarpıtılmış bir fiziksel model yatay ölçeği 1/150 ve düşey ölçeği 1/30 olacak şekilde inşa edilmiştir. Model inşa edilirken Devlet Su İşleri'nden (DSİ) elde edilen harita ve baraj gövdesine ait kesitlerle beraber İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi (İZSU) Genel Müdürlüğü'nden temin edilen güncel dijital vaziyet planından yararlanılmış ve ilgili topoğrafyayla beraber Seferihisar – Kuşadası Karayoluyla birlikte evler modele yansıtılmıştır. Su derinlikleri e+ WATER L seviye ölçerleri kullanılarak ölçülmüştür. Hızlar Ultrasonic Velocity Profiler (UVP) algılayıcılarıyla belirlenmiştir. Taşkın dalgasının yayılması kamera vasıtasıyla kaydedilmiştir. Nümerik araştırmalar Flow 3D programı ile RNG, LES ve k-ε türbülans modelleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Deneylerde farklı üç senaryo gerçekleştirilmiş olup en büyük su derinliklerinin ani yıkılmada oluştuğu gözlemlenmiştir. Ani yıkılmadan sonra sırasıyla trapez gedik ve üçgen gedik durumlarında maksimum su derinlikleri elde edilmiştir. Ani yıkılmada maksimum derinliğe ulaşma süresi en kısa olup bunu trapez gedik ve üçgen gedik oluşumları izlemiştir. Deneylerde 12 cm'ye varan su derinlikleri ölçülmüş olup doğada 3,6 m'ye karşılık gelmekte ve böylece bir katlı evler suya gömülmektedir. Deneylerde ölçülen hızlar 6 m/s mertebesine ulaşmakta ve bu da doğada 32,88 m/s hıza karşılık gelmektedir. Bu mertebedeki hızlar yapılara önemli bir hidrodinamik etki uygulayarak stabilitelerini tehdit edecek büyüklüktedir. Taşkın dalgasının evlerin yoğun olduğu bölgeye yaklaşık 6 saniyede ulaştığı deneylerde gözlemlenmiş olup doğada 2,7 dakikaya karşılık gelmektedir. Deneylerde taşkın dalgasının karayoluna ulaşma süresi 7 saniye olarak ölçülmüş olup doğada 3,2 dakikaya karşılık gelmektedir. Sayısal çözümler sonucunda RNG ile elde edilen sonuçların deneysel bulgulara daha yakın olduğu görülmüştür.