Bartın ili ormanlık alanlardaki toprakta mevcut olan ağır metallerin topraktaki seviyesinin belirlenmesi

Antik çağlarda metal cevherlerin işlenmeye başladığı günlerden bu yana ağır metaller, doğal çevrimlerin dışında insan faaliyetlerinin sonucunda, atmosfer ve toprağa yayılmaya başlamışlardır. Ağır metallerin etkileri, yüzyıllar boyunca bilinmeden çeşitli amaçlar için kullanılmıştır. Sanayileşmenin başlamasıyla ağır metal içeren kömürler yakılmaya başlandı ve bunun sonucunda endüstri bölgelerinde ağır metal kirlilik miktarı büyük boyutlara ulaşmıştır. Endüstriyel faaliyetlerde ortaya çıkan hava ve su kirleticilerinin toprağa karışımları, kimyasal yollarla olmaktadır. Toprakta meydana gelen kirlilik, dönüşümü olmayan ve giderilemeyen kirlilik türlerindendir. Bu topraklarda tarım yapılamamakla birlikte, bu topraklar atık kalmakta. Doğada maruz kalınan 35'ten fazla metal elementi bulunmakta olup, 23 tanesi ağır metaldir. 5g/cm3'den yüksek olan metaller, ağır metal olarak tanımlanmakta. Krom (Cr), civa (Hg), bakır (Cu), kurşun (Pb), nikel (Ni),çinko, demir (Fe), kadmiyum (Cd)ve kobalt (Co) en sık karşılaşılan ağır metallerdir. Atmosfere yayılan ağır metaller, yaş ve kuru birikim ile yeraltı sularına, toprağa ve yüzeysel sulara karışarak ekolojik dengeye zarar verebilmektedir. Bartın Organize Sanayi Bölgesi ve Bartın Çimento Fabrikası etrafında bulunan farklı meşcere koşullarına sahip orman vejetasyonundaki üst toprak koşullarında bulunan ağır metallerin seviyesinin belirlendiği bu araştırmada; Bartın Organize Sanayi Bölgesindeki orman vejetasyonu alanında üst toprak kademesinde Cu'nun ortalama değeri 24,76mg/kg, Zn'nin ortalama değeri 48,13mg/kg, Mn'nin ortalama değeri 153,25mg/kg, Ni'nin ortalama değeri 43,96mg/kg, Cr'nin ortalama değeri 57,14mg/kg ve Pb'nin ortalama değeri 64,45mg/kg olarak tespit edilmiştir. Araştırma materyalinin ikinci kısmını oluşturan Bartın Çimento Fabrikası etrafında bulunan orman vejetasyonun 50m ara ile 4 tekrarlı olarak alınan üst toprak numunelerinde Cu'nun ortalama değerinin 35,83mg/kg, Zn'nin ortalama değerinin 54,39mg/kg, Mn'nin ortalama değerinin 132,34mg/kg, Ni'nin ortalama değerinin 28,45mg/kg, Cr'nin ortalama değerinin 41,52mg/kg ve Pb'nin ortalama değerinin 75,23mg/kg olduğu belirlenmiştir. Araştırmada her iki lokasyonda da üst toprak kademesinde belirlenen ağır metal türlerinin tümünde ortalama değerlerin FAO ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenen sınır değerlerin içinde olduğu tespit edilmiştir. Ancak bu durum her iki yöredeki orman vejetasyon alanlarında bitki sosyolojisi gruplarında meşcere toprağının yavaş yavaş ağır metal türleri tarafından kirlenmeye başladığı gerçeğini gölgelememelidir. Bu kapsamda Cu, Zn ve Pb ağır metal türleri Çimento Fabrikası çevresinde orman vejetasyon alanında OSB bölgesine göre daha yüksek seviyede çıkmış olmakla birlikte Mn, Ni ve Cr ağır metal türleri OSB bölgesindeki orman vejetasyon alanındaki üst toprak koşullarında ortalama değerler üzerinden daha yüksek bulunmuştur.