Basit akarsu modeli (SİSMOD) kullanılarak akarsularda ekolojik ihtiyaç debisi belirlenmesi

İşlevsel olarak çok yönlü bir hizmet sunan akarsular üzerinde insan eliyle yapılan çalışmaların ve projelerin uzun periyotlarda planlanması gerekirken kısa vadede çabuk sonuç almayı hedeflemesi, mevcut çalışmaların ekosistemle entegre bir biçimde ele alınmaması, çevresel ve sosyal açılardan olumsuz sonuçlar ortaya çıkaracaktır. Akarsuyun enerji veya başka bir alanda kullanımı sırasında ortaya çıkacak en önemli problemlerden biri de suyun alındığı akarsuda ekosistemin tamamen veya kısmen tahrip olmasıdır. Bu nedenle suyun kullanımı nedeniyle ortaya çıkabilecek bu tahribatın önlenebilmesi amacıyla çevresel faktörlerin dikkate alınarak geliştirilmesine ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, akarsularda, ekosistemin tahribatının önlenmesi ve devamlılığı için bırakılması gereken su miktarı ile ilgili dünya ölçeğinde kullanılan başlıca yöntem ve yaklaşımlar özetlenmiş, akarsular için ekolojik ihtiyaç debisinin hesaplanmasında SİSMOD modeli kullanılarak hipotetik bir akarsu yapısına uygulanmıştır. Modelin, daha önceden yapılan çalışmalarda su kalitesi açısından güvenilir sonuçlar vermesi, hızlı bir değerlendirme imkanı sunması, karmaşık olmayan basit bir yaklaşım içermesi, ekolojik ihtiyaç debisi belirlenmesinde alternatif bir değerlendirme metodu olarak ele alınmasını sağlamıştır. Her akarsu havzası için akarsuda bulunması gereken minimum debi miktarı farklı olacaktır. SİSMOD modeli kullanılarak, akarsuda bulunması gereken debi miktarı, ilk aşamada hidrolik veriler ele alınarak, suda yaşayan balık türlerinin fiziksel aktivitelerini sağlıklı bir şekilde sürdürdüğü su hızı ve su derinliğine göre hesaplanmıştır. İkinci aşamada, hidrolik açıdan uygun bulunan ekolojik ihtiyaç debisinin su kalitesi açısından birçok parametreye göre uygunluğu kontrol edilmiş ve hipotetik akarsuyun, ekolojik ihtiyaç debisi su kalitesi açısından belirlenmiştir.