Basit usule tabi olma ile vergi bilinci ve ahlakı arasındaki ilişki: Çorum ili örneği

Toplumların ve kamunun ihtiyacı olan hizmetlerin finansmanında öncü kaynak olan vergiler mükellefler açısından farklı tepkiler ile karşılanmaktadır. Vergilerin yeterince tahsil edilemediği durumlarda devletler mevcut vergilerde artış, yeni vergi türleri ve borçlanma gibi farklı çözümler geliştirmektedir. Bu bağlamda toplumda vergisel reaksiyonları en aza indirebilmek için vergide gönüllü uyumun sağlanabilmesi adına bireyin vergi bilinci ve vergi ahlakının yeterli ölçüde geliştirilmesi önem arz etmektedir. Türk vergi sistemimizde 26 Ekim 2021 tarih ve 31640 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan 7338 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile bazı düzenlemelere gidilmiştir. Bir tür geçici vergi istisnası olarak nitelendirilen düzenleme ile basit usule tabi mükelleflerin ticari kazançlarına gelir vergisi istisnası getirilmiştir. Basit usule tabi elde edilen kazançların vergilendirilmesi ile merkezi yönetim bütçesine katkısı nispeten düşük olsa da sayıca fazla mükellefi etkilemektedir. Literatür incelemelerinde örnek kitle olan basit usule tabi mükellef grubu üzerinde başkaca çalışılmaya rastlanılmaması çalışmamızı diğer çalışmalardan ayrıştırmakta ve çalışmamıza gelecekte bu kitle üzerinde yapılacak ilgili çalışmalar için bir rehber niteliği kazandırması öngörülmektedir. Çalışmada Çorum ilinde faaliyet gösteren basit usule tabi vergi mükelleflerinin vergi bilinci ve vergi ahlakı kavramlarına ilişkin tutum ve düşüncelerini incelemek için çeşitli tutum ifadelerinden oluşan anket çalışması uygulanmıştır. Analiz sonucu elde edilen bulgulara göre, basit usule tabi olan mükelleflerin ticari kazançları gelir vergisinden istisna olmasına rağmen vergi yükünün yüksek olduğunu düşünen mükellef sayısının nispeten fazla olduğu gözlemlenmiştir. Vergi ahlakını etkileyen demografik faktörlere göre cinsiyet ile vergi bilinci ve vergi ahlakı arasında, eğitim ile vergi ahlakı, vergi algısı ve vergi yükü arasında anlamlı olumlu ilişki tespit edilmiştir. Bununla birlikte Çorum ilinde basit usul vergi mükelleflerinin vergi bilinç düzeylerinin yüksek olmasına rağmen aynı düzeyde vergi ahlak düzeylerine sahip olmadığı görülmektedir.