Başkurt Türkçesinde zarf-fiiller

211 ÖZET Bu çalışmamızda Başkurt Türkçesine âit zarf-fîil eklerini tespit ederek, bunların Türkiye Türkçesindeki karşılıklarını vermeye çalıştık. Bunun için, öncelikle Başkurt Türkçesiyle yazılmış "Hammahî La Yirzâ Qala", "Ğumîr bîr gına", "Taftilaw", "Basqurt Xaliq îcadı T\ "Basqurt Xaliq İcadı V", "Tuğan Âzâbiyat 5", "Tuğan Âzâbiyat 6", "Basqurt Âzâbiyâti Tariyxi", "Xazîrgî Basqurt TîlF' ve "Basqurt Tilînîn HüzlîgF' isimli metinlerden zarf-fîil eki örneklerini içinde geçtiği cümlelerle birlikte tespit ettik. Tespit ettiğimiz bu zarf-fîil eki örneklerini içinde geçtiği cümlelerle birlikte Türkiye Türkçesine aktardık. Tespit ettiğimiz ve Türkiye Türkçesine aktardığımız zarf-fîil eklerini tasnif ederek bu zarf-fiil eklerinin ses düzenlerini, çeşitli kullanılış şekillerini ve fonksiyonlarım ele aldık. Özetle Başkurt Türkçesine âit olan zarf-fiil ekleri ile ilgili şu durumları tespit ettik: Tarama yaptığımız metinlerden Başkurt Türkçesine ait şu zarf-fiil ekleri tespit edilmiştir: -A,-y; -ArAQ; -ĞAndA; -ĞAndAn; -ĞAndAy; -ĞAnĞA; -ĞAn hayın; -GAnllQtAn; -ĞAnsA; -ĞAnsI; -ĞAs; -ı; -IşIAy; -mAsQA; -mAstAn; -mAstAy; -mAy; -mAylnsA; -mAysA; -mAysI; -mîşkâ; -mîşlây; -p, -ip; -rĞA, -IrĞA; -rzA, -IrzAy; -wlnsA Aynca şu zarf-fiil ekleri Başkurt Türkçesi gramerlerinde yer almayıp tarama yaptığımız metinlerden tespit edilmiştir: -ArAQ; -I; -ĞAndA; -ĞAndAn; -ĞAndAy; -ĞAnĞA; -ĞAn hayın; -GAnllQtAn; -mAsQA; -mAstAn; -mAstAy; -mAysI; -mîşkâ; -rĞA, -IrĞA; -rzAy, -IrzAy Bu zarf-fîil eklerinden -A, -y ; -ArAQ; -ı; ve -p, -ip zarf-fiil eklerinin ses düzenleri bakımından büyük ölçüde Türkiye Türkçesiyle ortak olduğu tespit edilmiştir.212 Bu zarf-fiil eklerinden -ĞAndA; -ĞAndAn; -ĞAndAy; -ĞAnĞA; -ĞAn hayın; -GAnllQtAn; -ĞAnsA; -ĞAnsI; -ĞAs; -IşlAy(ı); -mAsQA; -mAstAn; -mAstAy; -mAy; -mAylnsA; -mAysA; -mAysI; -mîşkâ; -mîşlây; -rğA, -IrĞA; -rzAy, -IrzAy; -wlnsA zarf-fiil eklerinin ise Türkiye Türkçesinde bulunmadığı tespit edilmiştir. Fakat, Başkurt Türkçesinde tespit ettiğimiz bu zarf-fiil ekleri, Türkiye Türkçesiyle ister ortak olsun ister olmasın, cümle içerisinde daima benzer kullanım özelliklerine ve fonksiyonlara sahiptirler. Başkurt Türkçesindeki zarf-fiiller Türkiye Türkçesinde olduğu gibi cümle içerisinde birleşik fiil yapımında ve hâl, sebep, zaman, miktar zarflan oluşturmakta kullanılırlar. Ayrıca vardığımız neticeleri tezimizin Sonuç bölümünde özetledik.