Batı Anadolu klinoptilolitinin sodyum ve amonyum formlarında kobalt ve nikel iyonları ile iyon değişimi ve termodinamik analizi

Zeolitler katalizör, adsorbent ve iyon değiştirebilme özelliklerinden dolayıkimya endüstrilerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada ülkemizdeyaygın olarak bulunan bir tür doğal zeolit olan Batı Anadolu Klinoptilolitinin,sodyum ve amonyum formlarında kobalt ve nikel iyonlarının iyon değişimyöntemiyle giderimi için bir iyon değiştirici olarak kullanımı incelenmiştir.Bu amaçla çalışmada ilk olarak orijinal klinoptilolitin kimyasal ve XRFanalizleri yapılmış ve X-Işını Kırınım desenleri çıkarılmıştır. Daha sonraklinoptilolit, sodyum klorür çözeltisiyle muamele ettirilerek sodyum formunadönüştürülmüştür. Sodyum formundaki klinoptilolitin kimyasal ve XRFanalizleri yapılmış ve yapıya yüksek miktarda sodyum iyonunun yerleştiğibelirlenmiştir. İkinci olarak 250C' ta 0,1 N kobalt ve nikel çözeltileri ile iyondeğişim denge deneyleri yapılmıştır. Denge deneyleri sonucunda klinoptilolitinseçicilik sıralamasınınNa+>Co+2>Ni+2 olduğu belirlenmiştir.Çalışmada klinoptilolitin katyonik formunun seçiciliğe etkisini görmek içinklinoptilolit amonyum klorür çözeltisiyle muamele edilerek amonyum formunadönüştürülmüş ve kimyasal analizi yapılmıştır. Daha sonra iyon değişim dengeivdeneyleri yapılmıştır. Denge deneyleri sonucunda sodyum iyonunun, kobalt venikel iyonlarıyla amonyum iyonuna göre daha kolay yer değiştirdiğigörülmüştür. En son olarak 250C ` de Co+2/ Na+- klinoptilolit ve Ni+2/ Na+-klinoptilolit sistemleri için termodinamik denge sabiti Ka ve serbest enerjideğişimi ∆G0 hesaplanmıştır. Kobalt için Ka (2,92x10-3), ∆G0 (7,23kJ/ eşdeğer),nikel için Ka (9,93x10-4), ∆G0 (8,56 kJ/eşdeğer) bulunmuştur.Bilim Kodu:912Sayfa Adedi:100Anahtar Kelimeler:Klinoptilolit, İyon değişimi, Kobalt, Nikel, Ağır metalTez Yöneticisi: Prof. Dr. Müjgan Çulfazv