Bayesyen zaman serilerinin teorik açıdan irdelenmesi ve örnek bir uygulama

Zaman serisi analizleri geleceğe yönelik tahmin konularında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bayesyen zaman serisi analizlerinin kullanımı ise simülasyon yöntemlerinin gelişimi ve bilgisayar tabanlı programların yaygınlaşması ile her geçen gün daha da artmaktadır. Bu çalışmada da gelecek döneme ait elektrikli otomobil satış rakamlarının bayesyen zaman serisiyle tahmini incelenmiştir. Bu amaçla 2016 Ocak- 2021 Aralık ayları arasındaki 72 aylık döneme ait elektrikli otomobil satış rakamları verileri kullanılarak bayesyen zaman serisi analizi gerçekleştirilmiş ve 2023 yılına ait elektrikli otomobil satış rakamları tahmini yapılmıştır. Ayrıca otomobil pazarının durumu hakkında bilgi sahibi olmak adına genel pazardaki otomobil satışlarının tahmini ve elektrikli otomobillerin genel pazarın yüzde kaçlık bir dilimini oluşturacağının tahmini de bayesyen zaman serisi kullanılarak yapılmıştır. Tüm bu yapılan tahminlerin başarısının anlaşılabilmesi için bayesyen yöntemle yapılan tahminler klasik yöntemle yapılan tahminlerle kıyaslanmıştır. Çalışmanın bayesyen zaman serisi analizi için uygun kod yapısı oluşturulmuş ve bu kod yapısı kullanılarak R programında analiz gerçekleştirilmiştir. Zaman serisi analizi ise EViews programında gerçekleştirilmiştir. Tahmin sonuçlarının başarısının tespiti için hata kareler ortalamasının karekökü değerlerine bakılmış ve en küçük değeri veren sonuçlar bayesyen zaman serisi analizi sonucu elde edilen sonuçlar olarak tespit edilmiştir. Geleceğe yönelik tahminler yapılırken minimum hata veren tahmin yöntemlerinin kullanılması hem tahmin sonuçlarının başarısı hem de geleceğe yönelik planlama yapılması adına çok önemlidir. Bu çalışma ile bayesyen zaman serisi analizinin geleceğe yönelik tahmin yapılması için uygun ve etkili bir yöntem olduğu ortaya konulmuştur.