Bazı alıç (Crataegus microphylla, C. orientalis ve C. azarolus var. pontica) taksonlarının tohum ve çelikle üretim olanaklarının araştırılması

Bu çalışmada, Artvin ilinde doğal olarak yayılış gösteren bazı alıç (Crataegus microphylla, C. orientalis ve C. azarolus var. pontica) taksonlarının tohum çimlenme engellerinin giderilmesi ve bu türlerin çelikle üretimi konusunda bitkisel hormon kullanımının köklendirme üzerindeki etkisinin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu türlere ait tohumların çimlenme engellerinin giderilmesinde ön işlem olarak sülfürik asit ile muamele, sıcak ve soğuk katlama yöntemleri ve bu yöntemlerin kombinasyonları uygulanmıştır. Çalışma sonucunda çimlenme yüzdesi ve çimlenme hızı belirlenmiştir. Hormon kullanımının köklendirme üzerindeki etkisinin ortaya konması amacıyla her taksonda yumuşak ve yarı odunlaşmış çeliklerde farklı konsantrasyon oranlarında IBA (Indol Butirik Asit) hormon uygulaması yapılmıştır. IBA uygulaması sonucunda çeliklerin gelişimi ile ilgili olarak kök primordiyum oluşumu incelenmiştir. Çalışma sonucunda, en iyi çimlenme yüzdeleri; Crataegus microphylla türünde 2 saat H2SO4 ile işlemi takiben 8 hafta sıcak+16 hafta soğuk katlama işlemi (%42.5) ve 2 saat H2SO4 ile işlemi takiben 12 hafta sıcak+16 hafta soğuk katlama (%39.5) ön işlemlerinde, Crataegus orientalis türünde 1 saat H2SO4 ile işlemi takiben 8 hafta sıcak+16 hafta soğuk katlama işleminde (%39.5) ve 2 saat H2SO4 ile işlemi takiben 12 hafta sıcak+12 hafta soğuk katlama ön işleminde (%36.5) ve Crataegus azarolus var. pontica taksonunda ise 1 saat H2SO4 ile işlemi takiben 8 hafta sıcak+16 hafta soğuk katlama işleminde gerçekleşmiştir (%58.5). Kök primordiyum oluşumu ile ilgili veriler incelendiğinde, her üç türde de uygulanan IBA hormonu konsantrasyon oranının ve çelik alma zamanının kök primordiyum oluşumu üzerinde etkili olduğu görülmektedir. Genel olarak her üç türde de yarı odunlaşmış çeliklerde kök primodiyum oluşumu daha yüksek olup Crataegus microphylla türünde 5000 ppm (%23.3), Crataegus orientalis türünde 3000 ve 5000 ppm (sırasıyla %43.3 ve %41.1) ve Crataegus azarolus var. pontica taksonunda 5000 ppm IBA uygulamasında (%26.7) yarı odunlaşmış çeliklerde en yüksek kök primodiyum oluşumu gerçekleşmiştir. Anahtar Kelimeler: Alıç, çelikle üretim, çimlenme engeli, IBA, katlama, kök primordiyumu