Bazı CAB adayı çift yıldızların fotometrik analizi

Bu tez çalışmasında CAB (Kromosferik Aktif Çift Yıldız) adayı olarak gözönüne alınan CF Tuc, KZ Pav ve WZ Hor'un Mt John Üniversitesi Gözlemevi'nde (Yeni Zellanda) 2007 ve 2008 gözlem sezonlarında alınan yüksek çözünürlüklü tayfları ve fotometrik verileri ve literatürden alınan fotometrik veriler incelenmiştir.CF Tuc'un yüksek çözünürlüklü tayfları iki farklı yöntem (çarpaz eşleme ve KOREL) kullanılarak analiz edilmiştir. Sistemin bileşenlerinin dikine hız değerleri elde edilerek yörünge elemanları hesaplanmıştır. CF Tuc'un H? ve CaII H ve K salma çizgileri incelenmiş ve eşzamanlı yapılan tayfsal ve fotometrik gözlemleri kullanılarak yörünge dolanma evresine göre H? salması ve ışık eğrisi asimetrisi arasında bir anti-korelasyon bulunmuştur. CF Tuc'un yüksek çözünürlüklü tayf çizgilerinden Na D2 çizgisi kullanılarak sistemin eş-dönme gösterdiği görülmüştür. CF Tuc'un BV ışık eğrileri ve dikine hız eğrileri Wilson-Devinney yöntemi kullanılarak eş zamanlı olarak analiz edilmiştir. Sistemin mutlak parametreleri: M1=1.11±0.01 M?, M2=1.23±0.01 M?, R1 =1.63± 0.02 R?, R2 =3.60± 0.02 R?, L1 = 3.32 ± 0.51 L? ve L2 = 3.91 ± 0.84 L? olarak bulunmuştur. CF Tuc'un baş bileşenin yaşı yaklaşık 5 Gyıl olarak bulunmuş ve CF Tuc'un bileşenlerinin HR diyagramındaki konumları tartışılmıştır. Sistemin uzaklığı, yıldızlararası soğurma ihmal edilerek, 89±6 pc değerinde tahmin edilmiştir. CF Tuc'un yörünge dönemi değişimi, O-C verisi kullanılarak, analiz edilmiş ve O-C artıklarının değişimi iki farklı yaklaşımla ele alınmıştır: (i) üç ardışık doğrusal değişim ve (ii) aşağıya doğru parabol üstüne binmiş sinüslü bir değişim. Bu değişimler, kütle aktarımı ve kütle kaybının birleşik etkisi, Applegate mekanizması ve üçüncü cisim nedeniyle oluşan ışık-zaman etkisi cinsinden tartışılmıştır. Ayrıca CF Tuc'un Hipparcos astrometrik verisi kullanılarak astrometrik analizi yapılmıştır.Çoklu sistem KZ Pav'ın (IDS 20490-7048 A-BC) A çift sistem bileşeninin yüksek çözümlü tayfları, çarpaz eşleme ve KOREL kullanılarak analiz edilmiştir. KZ Pav A çift sisteminin bileşenlerinin dikine hız değerleri elde edilerek yörünge elemanları hesaplanmıştır. MgI (5183.6 Å) çizgi kesitleri kullanılarak çiftin bileşenlerinin eş-dönme gösterdikleri bulunmuştur. Wilson-Devinney yöntemin kullanılarak, çiftin dört farklı fotometrik veri seti (1988-9 BV, 1998 V, Hipparcos ve 2006 BVRI) ile yeni dikine hız eğrileri eşzamanlı analiz edilmiş ve bileşenlerin mutlak parametreleri hesaplanmıştır: M1=1.70±0.02 M?, M2=1.09±0.03 M?, R1 =1.74± 0.01 R?, R2 =1.94± 0.02 R?, L1 = 5.86 ± 0.81 L? ve L2 = 2.32 ± 0.40 L?. KZ Pav'ın baş bileşenin yaşı yaklaşık 1.4 Gyıl olarak bulunmuş ve KZ Pav'ın bileşenlerinin HR diyagramındaki konumları tartışılmıştır. KZ Pav'ın uzaklığı, yıldızlararası soğurma dikkate alındığında, 115±8 pc olarak bulunmuştur. KZ Pav A çift sistemin yörünge dönemi değişimine yaklaşık bir yüzyıllık minimum verisi kullanılarak bakılmış ve değişimin aşağı parabol üzerine binmiş sinüslü yapıda olduğu bulunmuştur. Aşağı parabolün belirttiği yörünge dönemi azalması, kütle aktarımı ve kütle kaybının birleşik etkisine bağlanmıştır. Sinüslü/çevrimsel dönem değişimi, üçüncü cisim nedeniyle oluşan ışık-zaman etkisi, Applegate mekanizması ve KZ Pav BC bileşenlerinden gelen yüksek terimli çekimsel tedirginlikler cinsinden tartışılmıştır. Çoklu sistem KZ Pav'ın gözlemsel astrometrik veri analizi yapılarak, A-BC ve B-C bileşenlerinin yörünge parametreleri bulunmuştur.WZ Hor'un bu çalışmayla birlikte ilk tayfsal gözlemleri ve yer tabanlı ilk fotometrik gözlemleri yapılmış ve ışık ve dikine hız eğrileri elde edilmiştir. Sistemin yüksek çözünürlüklü tayfları, çarpaz eşleme ve KOREL kullanılarak analiz edilmiş ve yalnızca baş bileşenin dikine hızları elde edilebilmiştir. Fotometrik BVRI ışık eğrileri Monte Carlo Search Yöntemi kullanılarak eş-zamanlı çözümlenmiş ve sistemin fotometrik kütle oranı q=0.403 olarak bulunmuştur. Tayfsal kütle fonksiyonu ve fotometrik çözümden elde edilen kütle oranı kullanılarak bileşenlerin mutlak parametreleri tahmin edilmiştir: M1=1.94 M?, M2=0.77 M?, R1 =1.84 R?, R2 =0.75 R?, L1 = 5.24 L? ve L2 = 0.11 L?. Ayrıca, WZ Hor'un bileşenlerinin HR diyagramındaki konumları tartışılmıştır.Anahtar sözcükler: Çift yıldızlar: örten ? yıldızlar:temel parametreler ? teknik: tayf ölçüm ? teknik: ışık ölçüm ? yıldızlar: CF Tuc, KZ Pav ve WZ Hor.