Bazı ekmeklik buğday çeşitlerinde verim ve kalite özelliklerinin incelenerek Çanakkale yöresine uygun olanların belirlenmesi

Bu araştırma yurtiçi ve yurtdışı orijinli 40 farklı ekmeklik buğday genotipinin Çanakkale koşullarında bitkisel özellikler, verim, un kalite özellikleri bakımından karakterize edilmesi ve genetik akrabalıklarının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırma 2008-2009 ve 2009-2010 yetiştirme sezonlarında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Dardanos Araştırma ve Uygulama Birimi'nde yürütülmüştür. Araştırmada dane verimi değerlerinin yanı sıra bitkisel özellikler ve un kalite testleri hakkında ölçümler gerçekleştirilmiş ve gliadin bant analizlerine dayalı akrabalık ilişkileri incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre bölgede hâkim olan çeşitlerden Sagittario genotipinin yüksek verimli (632,8 kg/da) ve kaliteli bir çeşit olarak önerilebileceği ancak diğer hâkim çeşitler olan Gönen ve Kaşifbey'den daha iyi genotiplerin de var olduğu anlaşılmıştır. İncelenen özellikler bakımından kullanılan genotiplerin ortalama değerlerine göre, dane verimi 282,7-632,8 kg/da, başaklanma gün sayısı 145,3-170,8 gün, bitki boyu 62,8-96,1 cm, başak ağırlığı 2,50-3,50 g, başak uzunluğu 8,0-10,4 cm, başakçık sayısı 15,7-20,1 adet, başakta dane ağırlığı, 1,60-2,66 g, başakta dane sayısı 43,1-64,3 adet, nem oranı % 10,6-13,8, bin dane ağırlığı 29,0-49,6 g, hektolitre ağırlığı 74,1-82,3 kg, un randımanı % 62,6-77,5, kül oranı % 0,40-0,64, protein oranı % 9,2-13,0, gluten oranı % 25,0-37,1, gluten indeks değeri % 55,1-94,2, sedimantasyon değeri 30,8-52,3 ml ve beklemeli sedimantasyon değeri 29,2-56,0 ml arasında değişim göstermiştir. Verim ile diğer özellikler arasındaki ilişkiler incelenmiş ve bitki boyu (r=0,52***), hektolitre ağırlığı (r=0.45***) ve başakta dane ağırlığının (r=0,36***) verim ile önemli ve pozitif yönde ilişkileri tespit edilmiştir. Gliadin bant analizlerine göre kullanılan genotipler iki ana grupta toplanmış ve bu gruplar içerisinde dikkate değer bir varyasyon olduğu belirlenmiştir. Islah orijini yakın veya benzer coğrafyalarda olan genotiplerin gliadin bant dizilerine göre genetik yakınlıklarının bulunduğu anlaşılmış, fakat özellikleri ile gliadin bant dizilerine göre oluşan gruplar arasında bir ilişki tespit edilememiştir.