Bazı eser düzey metallerin sıvı - sıvı mikroekstraksiyon yöntemi kullanılarak tayini

Metal ve metalloid türleri farklı doğal ve endüstriyel kaynaklardan doğaya salınmaktadır. Birçok metalik türün insan sağlığı ve çevre üzerine olumsuz etkileri olduğu bilinmektedir. İçme sularında bulunabilecek bazı toksik metal türleri eser ve ultra-eser düzeylerde dahi insan sağlığına zarar verebilmektedir. Bu nedenle zararlı etkileri bilinen bu türlerin içme sularında sürekli olarak kesin ve güvenilir metotlar ile tayin edilmesi gerekmektedir. Metallerin duyarlı tayinleri genel olarak başta atomik teknikler olmak üzere farklı spektrometrik yöntemlerle yapılmaktadır. Bununla birlikte eser ve ultra-eser element analizlerinde birçok güçlük ile karşılaşılır. Analit çok kez öyle düşük derişimdedir ki bu değer ölçüm yapılacak enstrümantal tekniğe ait tayin limitinin altındadır. Dahası bu kadar düşük derişimdeki türler genellikle karmaşık bir matriks yapı içinde gömülüdür ki bu bileşenler çoğunlukla analitin güvenilir tayinini bozucu etkiler (girişimler) gösterirler. Bu amaçla enstrümantal analiz öncesi genellikle bir ayırma/ön-deriştirme işlemi uygulanır. Bu sayede gerek analitin derişimi artırılarak tayin edilebilecek düzeye getirilmiş olur, gerekse analit karmaşık matriks içerisinden ayrılarak bozucu etkiler giderilmiş olur. Klasik sıvı-sıvı ekstraksiyon eser düzey metal miktarlarının tayininde uzun zamandır uygulanan bir ayırma ve ön-deriştirme metodu olmasına rağmen, yüksek miktarda çözücü kullanımı bu metodu pahalı, zaman alıcı ve zor hale getirmektedir. Ayrıca kullanılan çözücü ve diğer kimyasallar kullanım sonrası çevre için bir potansiyel risk taşımaktadır. Tüm bu sakıncalar klasik sıvı-sıvı ekstraksiyon tekniklerinin minyatürize edilmesine zemin hazırlamış ve günümüzde klasik tekniklerin yerini daha etkin, basit, ekonomik ve çevreci tarzlarda uygulanabilen "sıvı-sıvı mikro ekstraksiyon" (SSME) teknikleri almıştır. Bununla birlikte SSME teknikleri büyük ekseriyetle organik türlerin analitik tayinlerinde uygulanagelmiştir. SSME nin inorganik türlerin tayinlerinde kullanımı ise oldukça sınırlı olup, ölçüm basamağında çoğunlukla ICP-MS, ICP-OES ve GFAAS gibi kurulum ve işletim maliyetleri yüksek ve uzman operatör gerektiren enstrümantal sistemler kullanılmıştır. Önerilen çalışmada, SSME tekniklerinin eser elementlerin toplam ve türlendirilerek tayininde uygulanması ancak oldukça ekonomik ve basit bir teknik olan spektrofotometrik (UV-Vis) yöntemler ile kombine kullanımı araştırılacaktır.