Bazı kanola (Brassica napus L.) çeşitlerinin in vitro şartlarda tuzluluğa toleransının belirlenmesi

Bu araştırma "Tesadüf Bloklarında Bölünen Bölünmüş Parseller Deneme Deseni"ne göre üç tekerrürlü olarak Erzurum Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Doku Kültürü Laboratuarı'nda yürütülmüştür. Çalışmada Elvis ve Californium kanola çeşitlerinin sürgün ucu, hipokotil ve kotiledon eksplantları kullanılmıştır. Bitki büyütme ortamı olarak MS ortamına, (T0: 0.0 mM NaCI) kontrol ortamı yanında (T1: 25 mM NaCI; T2: 50 mM NaCI; T3: 75 mM NaCI; T4: 100 mM NaCI; T5: 150 mM NaCI) 5 farklı besiyeri kullanılmıştır. Bitkicikler 6 hafta süre ile uzun gün fotoperiyot (16 saat aydınlık, 8 saat karanlık) şartlarında tutulmuşlardır. Altıncı hafta sonunda şu gözlemler alınmıştır: İlk sürgün verme gün sayısı, bitkinin canlı kalma oranı, sürgün uzunluğu, yan dal sayısı, boğum sayısı, boğum aralığı, yaprak alanı, kök sayısı, kök uzunluğu, bitki yaş ve kuru ağırlıkları. Çalışma sonucunda Elvis kanola çeşidinin Californium çeşidine göre, incelenen özellikleri yönünden çok daha ön planda olduğu belirlenmiştir. Sürgün ucu ve kotiledon eksplantlarının hipokotil eksplantına göre daha olumlu sonuçlar verdiği kaydedilmiştir. Ortamlardan ise en iyi sürgün rejenerasyonu 50 mM NaCI içeren tuz ortamında elde edilirken, bu ortamı; kontrol ortamı ve 25 mM NaCI tuz içeren ortam takip etmiştir. Californium çeşidi (9.19 gün), Elvis çeşidine göre (9.56 gün) daha erken sürgün vermeye başlamış, fakat Elvis çeşidi (23.74 mm) daha uzun bitkicikler vermiştir (Californium, 22.37 mm). Sürgün ucu, kotiledon ve hipokotil eksplantlarında sırasıyla 33.11 mm, 24.69 mm ve 11.36 mm sürgün uzunlukları belirlenmiştir. Ortamlar arasında en uzun bitkicikler; kontrol ortamında (36.33 mm) elde edilmiş, bunu 25 mM NaCI (33.56 mm) ve 50 mM NaCI (31.56 mm) tuz ortamaları takip etmiştir. Çalışma sonucunda iyi bir sürgün gelişimi için; Elvis çeşidi, sürgün ucu ve kotiledon eksplantları ile 50 mM NaCl konsantrasyonlarına kadar iyi bir sürgün gelişimi verdiği, ancak artan tuz konsantrasyonuna bağlı olarak incelenen bütün bitkicik özelliklerinde önemli düşüşler meydana geldiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kanola, Brassica napus L., doku kültürü, in vitro, NaCl (tuz) stresi, dayanıklılık.