Bazı kavuzsuz arpa genotiplerinin β-glukan ve dirençli nişasta içerikleri

Arpa (Hordeum vulgare L.) dünyadaki en önemli tahıllardan biridir. Türkiye'de arpa buğdaydan sonra üretilen ikinci önemli tahıldır. Arpanın, içerdiği ham protein, diyet lif, dirençli nişasta ve özellikle yüksek β-glukan oranı nedenleriyle besinsel lif olarak kullanılabileceği belirtilmiş ve gıda sanayinin çeşitli alanlarında kullanım olanakları araştırılmaya başlanmıştır. β-glukanın yanı sıra arpanın protein, nişasta ve B vitaminleri içeriği bakımından da zengin olması arpa bazlı ürünlerin potansiyel kullanımını artırmaktadır. Bu çalışmada Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsünden temin edilen 2 adedi kavuzlu (Akhisar-98, Hilal) ve 12 adedi kavuzsuz (Güldeste, InbonH1-46, Övd3-108, InbonH1-25, InbonH1-49, Övd3-115, Övd3-103, Övd3-106, InbonH1-6, InbonH1-3, Övd3-124 ve Özen), 4 adedi çeşit (Güldeste, Hilal, Akhisar-98 ve Özen), 10 adedi ileri hat (InbonH1-46, Övd3-108, InbonH1-25, InbonH1-49, Övd3-115, Övd3-103, Övd3-106, InbonH1-6, InbonH1-3 ve Övd3-124) ve 3 adedi (Övd3-108, Hilal ve Özen) iki sıralı, 11 adedi (Güldeste, InbonH1-46, InbonH1-25, InbonH1-49, Övd3-115, Övd3-103, Övd3-106, InbonH1-6, InbonH1-3, Övd3-124 ve Akhisar-98) altı sıralı olan 14 farklı genotipte arpa materyali kullanılmıştır. Arpa genotiplerinde NIRS (nem, ham protein, ham lif, ham yağ, kül ve nişasta), β-glukan ve dirençli nişasta analizleri yapılmıştır. Analizi yapılan kavuzlu arpa numunelerinin; nem oranı %11.46-11.57 arasında, ham protein oranı %14.37-16.11 arasında, ham lif oranı %0.07-5.72 arasında, ham yağ oranı %1.17-1.57 arasında, kül oranı %1.46-1.69 arasında, nişasta oranı %46.5-69.93 arasında, β-glukan oranı %4.90-5.31 arasında ve dirençli nişasta oranı %6.72-6.90 arasında tespit edilmiştir. Kavuzsuz arpa genotiplerinde ise; nem oranı %10.22-13.73 arasında, ham protein oranı %13.35-17.55 arasında, ham lif oranı %0.28-5.26 arasında, ham yağ oranı %1.16-2.91 arasında, kül oranı %0.15-1.98 arasında, nişasta oranı %57.63-71.51 arasında, β-glukan oranı %2.89-5.84 arasında ve dirençli nişasta oranı %6.38-8.11 arasında olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre özellikle β-glukan ve dirençli nişasta oranlarının kavuzsuz arpa numunelerinde kavuzlu arpa numunelerine göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.