Bazı melez arpa (Hordeum vulgare L.) popülasyonlarında anter kültürü tekniğiyle katlanmış haploid bitki elde etme olanakları üzerine bir araştırma

Araştırmanın amacı arpanın (Hordeum vulgare L.) dört farklı melez popülasyonuna ait bitkilerden alınan anter eksplantları ile in vitro haploidi tekniğinin geliştirilmesi, homozigot katlanmış haploid arpa bitkilerinin üretimi ve bu şekilde arpa ıslah süresinin kısaltılmasıdır. Başakların yüzey sterilizasyonu ve anterlerin izolasyonu %70'lik ethanol ile başarılı bir şekilde sağlanmıştır. Anterler 0.7 M ve 1.0 M Mannitol içeren besin ortamlarında + 4˚C'de dört gün bekletme işlemlerini içeren ayrı ayrı iki adet ön muameleye tabi tutulmuştur. Ön muamelenin ardından eksplantlar kallus oluşum oranına etkisini gözlemlemek amacıyla AgNO3'ın dört farklı dozunu (0, 25, 50, 75 mg/l) içeren kallus geliştirme ortamlarında 25˚C'de dört hafta kültüre alınmıştır. Kallus oluşum oranı bakımından en yüksek değere 4. popülasyonda, 1 M Mannitol ön muamele uygulamasında, 25 mg/l AgNO3 dozunda ulaşılmıştır. Sera koşullarına adaptasyonu sağlanan aklimatize olmuş bütün popülasyonlarda diploidleşme oranı hesaplanmış ve en fazla diploidleşme oranının (%92.3) birinci popülasyonda olduğu gözlemlenmiştir. Haploid bitkilerde kromozom katlanması sonucunda toplam 265 adet katlanmış haploid arpa bitkisi elde edilmiştir. Arpada katlanmış haploid bitki üretimi ve protokolünün oluşturulması, Türkiye'deki arpa ıslah çalışmalarını hızlandırmaya destek olacaktır.