Bazı organik tarım ürünlerinde aflatoksin, okratoksin a ve fumonisin varlığının araştırılması

Mikotoksinler küflerin ikincil metabolitleri olup, hasat öncesinde veya sonrasında belirli çevresel koşullar altında üretilebilmektedirler. İnsanlarda ve hayvanlarda kanserojen, teratojen ve mutajen etkileri olduğu bilinmektedir. Aflatoksinler, okratoksin A ve fumonisinler gıda ve yemlerde en sık rastlanan mikotoksinlerdir.Sentetik pestisitler ve gübreler, veteriner ilaçları, genetik olarak modifiye edilmiş tohumlar ve türler, koruyucular, katkılar ve alerjenler kullanılmaksızın yetiştirilen organik tarım ürünleri, konvansiyonel tarım ürünlerine göre daha sağlıklı, daha besleyici ve daha güvenli gibi algılanmaktadır. Tüketicilerin gıda güvenliği konusunda endişesi organik gıdalara olan talebi arttırmaktadır. Organik gıdaların güvenli olduğu kanısının aksine organik gıdalar da konvansiyonel gıdaların taşıdığı riskleri taşıyabilir. Hatta sentetik fungusitlerin organik tarım uygulamalarında kullanılmayışına dayanarak organik gıdaların küf kontaminasyonuna karşı daha duyarlı olabileceği iddia edilmektedir. Bu iddiayı destekleyecek yeterli bilimsel veri bulunmasa da; çalışmalar, organik gıdalarda da mikotoksinlere rastlandığını göstermiştir.Bu çalışmada toplam 235 adet organik gıda örneği analiz edilmiştir. Aflatoksin analizi için 159 adet, okratoksin A analizi için 211 adet ve fumonisin analizleri için 225 adet örnek analiz edilmiştir. Örneklerin küf-maya sayımları için Dichloran Rose Bengal Chloramphenicol Agar'a dökme plak yöntemiyle ekim yapılmıştır. Organik gıdaların mikotoksin kontaminasyonun tayini için ELİZA metodu kullanılmıştır. Toplam Aflatoksin, Okratoksin A ve Fumonisin ELİZA kitlerinin tespit limitleri sırasıyla 1,75 ppb, 2,5 ppb ve 25 ppb'dir. Sonuçlar hububat ürünlerinin %15'inin; kuru meyve ürünlerinin %1,2'sinin ve pekmez örneklerinin %20'sinin maksimum limitleri aşan düzeylerde aflatoksinlerle kontamine olduğunu göstermiştir. Hububat ürünlerinin %24,1'inin; kuru meyve ürünlerinin %9,5'inin ve pekmez örneklerinin %33,3'ünün maksimum limitlerin üzerindeki seviyelerde okratoksin A ile kontamine olduğu saptanmıştır. Fumonisinler açısından hiçbir örneğin kontaminasyonu yasal limitler üzerinde çıkmamıştır. Aflatoksin kontaminasyonu aralığı hububatlarda 0-42,73 ppb; kuru meyvelerde 0-10,47 ppb; pekmezlerde 0-18,11 ppb şeklinde bulunmuştur. Hububatlar, kuru meyveler ve pekmezler için okratoksin A kontaminasyon aralığı sırasıyla; 0-18,11 ppb; 0-34,35 ppb ve 0-25,24 ppb olarak tespit edilmiştir. Fumonisinler için kontaminasyon aralıkları hububatlar, kuru meyveler ve pekmezlerde sırasıyla; 0-1684 ppb, 0-1816 ppb ve 0-1714 ppb şeklindedir. Küf-maya sayımları hububat örneklerinde <10-6,7x10? aralığında; kuru meyve örneklerinde <10-3,4x10? aralığında ve pekmez örneklerinde <10-2x10² aralığında bulunmuştur.