Beden eğitimi öğretmenlerinin fiziksel aktiviteleri ile duygusal yeme ve yeme davranışı arasındaki ilişki

Sağlıklı yaşam biçimlerinin benimsenmesi ve sürdürülmesi hem bireysel sağlık hem de toplumsal refah açısından büyük önem taşımaktadır. Beden eğitimi öğretmenleri, mesleklerinin gereği olarak fiziksel aktiviteyi yaşamlarının merkezine alan ve aynı zamanda öğrenciler için rol model konumunda olan bireylerdir. Bu nedenle, onların beslenme tutumları, yeme davranışları ve duygusal yeme eğilimleri yalnızca kendi sağlıklarını değil, aynı zamanda yetiştirdikleri öğrencilerin yaşam biçimlerini de dolaylı olarak etkilemektedir. Bu çerçevede, bu çalışmada beden eğitimi öğretmenlerinin fiziksel aktivite düzeyleri ile duygusal yeme ve yeme davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nitekim araştırma kapsamında, öğretmenlerin fiziksel aktivite düzeylerine göre duygusal yeme ve yeme davranışı düzeylerinde farklılık olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bununla birlikte, duygusal yeme ile yeme davranışı arasındaki muhtemel ilişkiler değerlendirilerek, söz konusu değişkenlerin beden eğitimi öğretmenlerinin sağlıklı yaşam biçimleriyle olan bağlantılarına dair bilimsel veriler elde edilmesini sağlayacaktır. Araştırma, betimsel ve ilişki arayıcı desende nicel bir araştırma olarak tasarlanmış; çalışmaya Konya ilinde görev yapan 272 Beden Eğitimi Öğretmeni (Kadın: 79 (%29); Erkek: 193 (%71); yaş ortalaması %39,4±9,51 yıl) gönüllü olarak katılım sağlamıştır. Veri toplama araçları olarak; Kişisel Bilgi Formu, Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ), Yeme Davranış Ölçeği (YDÖ) ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ-SF) kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde öncelikle çarpıklık ve basıklık değerleri Skewnew-Kurtasis testi ve ardından Shapiro-Wilk testi ile belirlenmiştir. Demografik bilgilerin betimsel istatistiğinin tablo sunumlarında ortalama (X) ve standart sapma (Ss) ve yüzde (%) değerler kullanılmıştır. Ölçek alt boyut puanlarının demografik bilgilerle karşılaştırmalarında, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile İndependent t testi, fiziksel aktivite düzeyleri ile demografik bilgiler arasındaki ilişki belirlenmesinde Ki Kare testi, ölçek alt boyutlarıyla demografik bilgiler arasındaki ilişki ise Pearson Korelasyon analizi yapılarak belirlenmiştir. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmış, tüm verilerin analizinde SPSS version 25.0 paket programından yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde, katılımcı beden eğitimi öğretmenlerinin, DYÖ toplam ortalama puanlarının 75 puanın oldukça altında olması onların duygusal yeme davranışını çok az düzeyde gösterdikleri sonucunun belirlenmesiyle birlikte, YDÖ alt boyut toplam puanlarının da ortalamaların altında kalması bilinçli yeme davranışı gösterdiklerinin anlaşılmasını sağlamaktadır. Bu olumlu tutumların yanında anlamlı düzeyde duygusal durumlarda aşırı yeme davranışı gösterebildikleri de gözlemlenmiştir (p<0,05). Ayrıca katılımcı beden öğretmenlerinin yaşları ilerledikçe besin seçiciliğinde anlamlı düzeyde daha dikkatli oldukları ve daha kontrollü besin tüketimleri yaptıkları belirlenirken (p<0,05), erkeklerin kadınlara göre kendilerini daha yüksek oranda tok hissettikleri bunun yanında kadınların duygusal durumlarda erkeklerden daha yüksek düzeyde besin tüketimi yaptıkları da saptanmıştır (p<0,05). Katılımcı beden eğitimi öğretmenlerinin fiziksel aktivite düzeylerinde cinsiyetler arasında anlamlı bir farklılığın olmamasıyla birlikte (p>0,05), yaş arttıkça aktivite düzeylerinde azalma olduğu, bunun neticesinde de yaş ilerledikçe BKİ düzeylerinde anlamlı artışların olduğu görülmektedir (p<0,05). Bunun yanında evli fakat çocuksuz katılımcılarda ileri düzeyde aktivitenin daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir (p<0,05). Katılımcıların fiziksel aktivite düzeyleri ile "hiçbir duygusal yeme alt boyutu" arasında anlamlı ilişki tespit edilememiştir. Ayrıca "Fiziksel Aktivite Düzeyi" ile "hiçbir yeme davranışı alt boyutu" arasında da anlamlı ilişki tespit edilememiştir. Bu sonuçlar, aldıkları temel eğitimler neticesinde ve mesleklerinin temel unsurlarına dayanarak, bilinçli ve farkındalık esasıyla fiziksel aktivite yapan beden eğitimi öğretmenlerinin oluşan duygusal durumlarının bilinçsiz şekilde yemelerine bir etki etmediği ve bu etki etmeyen durumlarının da yeme davranışlarında yansımadığı ve olumsuz bir duruma sebep olmadığı açıkça görülebilmektedir.