Dikdörtgen kesitli gömülü yapıların deprem sırasındaki davranışı

Son yıllarda artan nüfus artışı ile yer üstünde olduğu gibi yer altında da yapılaşma başlamıştır. Özellikle ulaşım için kullanılan yer altı tünellerine ek olarak, metro istasyonları, havalandırma yapıları vb. dikdörtgen kesitli yapıların tasarımına sıklıkla rastlanılır olmuştur. Günümüzde deprem sırasında bu tip gömülü yapıların tasarımı, yer üstündeki istinat duvarlarına benzer şekilde yapılmakta ve böylece aşırı derecede güvenli tarafta kalınarak, hiç de ekonomik olmayan çözümlerin üretilmektedir. Bu çalışma kapsamında gömülü dikdörtgen kesitli yapıların deprem sırasında yapacakları yer değiştirmeler belirlenerek, bu tip yapıların bu tekrarlı yükler altındaki davranışı belirlenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda çeşitli yapı – deprem – zemin kombinasyonları kullanılarak, bir boyutlu zemin tepki ve iki boyutlu sonlu elemanlar analizleri yapılmış ve gömülü yapıda deprem sonrasında oluşacak yatay deplasmanlar hesaplanmaya çalışılmıştır. Bu aşamada önemli parametreler, zemin – yapı rijitlik oranı, zeminin rijitliği, ve yapının özellikleri olduğu düşünülmüş ve bu kapsamda iki boyutlu sayısal analizler gerçekleştirilmiştir. Farklı senaryo koşulları altında (farklı yapı rijitlikleri, farklı zemin rijitlikleri ve farklı deprem büyüklükleri) bu tip yapılarda oluşacak göreceli yer değiştirmeler belirlenmiştir. Sonrasında kolay elde edilebilir yapı – zemin – deprem parametreleri kullanılarak (yapının derinliği, boyu, genişliği vb.; zeminin rijitliği, içsel sürtünme açısı vb., maksimum yer ivmesi vb.) sonlu elemanlar yöntemi ile hesaplanmış ve elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır.