Belgesellerin sinematografik yapısı ve TRT belgeselciliğinin dönüşümü

Bu çalışmada, belgesel filmin ne olduğu, nasıl ortaya çıktığı, belgesel türlerinin neler olduğu, belgeselin görsel tasarımının, montajının nasıl yapıldığı ve öyküsünün nasıl işlendiği örnek belgeseller üzerinden anlatılırken, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT)'nin kamu yayıncılığı politikalarına göre üretilen belgesellerinin, serbest piyasa tarafından televizyona yönelik üretilen belgesellerden anlatım dili ve amacı bakımından ne gibi farklılıkları olduğu incelenmiş, özel kanalların kârlılık, piyasa koşulları ve yüksek izlenme oranlarına ulaşma, reklam alma gibi kaygılarla uzak durduğu belgesel yapımı için TRT'nin büyük bütçeler ayırarak, ayrı bir personel kadrosu oluşturarak ve tematik kanal kurarak kamu yayıncılığı anlayışına dayanarak ürettiği belgesellerin, giderek değişen piyasa kurallarını, pazarlama stratejilerini dikkate alan yayın politikaları çerçevesinde belgesel anlayışının, dili ve teknik özelliklerinin ne tür anlatı biçimine evirildiği, Keçenin Teri(1989) ve Su Savaşları(2019) adlı yapımlar üzerinden incelenmiştir. TRT'nin kuruluşundan bu yana oluşturduğu belgesel dili son yıllarda oluşturduğu tematik kanalları üzerinden metin yazarı, yaratıcı editör, anlatıcı ve görüntü yönetmeni gibi kadrolar işe alınarak, belgesellerin konusu olan objelerin görsel zenginlik ve metinlerle desteklenmesi yoluna gidilmiştir. Bu yolla anlatı dili ve olay örgüleri karmaşıklaştırılarak sinemasal zaman ve sinemasal mekân kavramları belgesellerin içine dahil edilmiştir. Bundan dolayı TRT, izleyicisinin bu zamana kadar üretilen belgesellerle edindiği tecrübeler göz ardı edilmiş ve Batı belgesel tarzı bir türle eski izleyicilerine yabancılaşarak, yeni izleyiciler kazanmak amaç edinmiştir. Bu çalışma ile de yapılmaya çalışılan türün önemli bir örneği olan Su Savaşları (2019) ve TRT geleneğinden gelen Keçenin Teri (1989) üzerinden montaj, renk, kamera kullanımı ve öykü anlatımı gibi öğeler bakımından karşılaştırma yapılarak incelenmiştir.