Belgrad hakkında Ragıp Paşa`ya ait bir risale: Fethiyye-i Belgrad (1739)

Koca Râgıb Paşa, yazar, şâir ve devlet adamıdır. Memuriyet hayâtına Defterhâne kaleminde başlamış, göstermiş olduğu başarılar sayesinde kısa sûre sonra Revan vâlîsi Arifi Paşa'nın maiyetine tâyin olmuştur. Daha sonra sırasıyla ordu-yı hümâyûn reisliğine, defter emâneti vekilliğine ve Reîsü'l-küttâb vekîli olarakda Bağdad'a gönderilmiştir. Bu vazifesi sırasında İran ile imzalanan banş andlaşmasında Osmanlı hey'etinde görevli bir âzâ olarak bulunmuştur. İran banşındaki başarılarının ardından, 1737 ortalarında sadnazâm mektubculuğu makamına yükseltilmiş olan Râgıb Paşa, Avusturya ve Rusya murahhasları ile yapılacak görüşmeler için Niemirow'a gönderilmiştir. Belgrad Andlaşmasındaki üstün hizmetlerinden dolayı 1741 'de reîsü'l-küttâblığa tâyin edilmiştir. 1744 'de de vezirlik payesi ile Mısır'a ve akabinde Sayda, Rakka ve Haleb valiliklerine getirilmiş ve 1757'de Bahir Mustafa Paşa yerine sanazâmlık kendisine tevcih olunmuştur. Ve hayâtının sonuna kadar bu vazifeyi yürütmüştür. Râgıp Paşa çeşitli görevlerde bulunduğu sırada edindiği tecrübeleri de kaleme almıştır. Tezimizin konusunu teşkil eden Fethiyye-i Belgrad'da müellifimizin târih alanında verdiği nâdir eserlerinden biridir. Yaptığımız bütün araştırmalar bu eserin diğer bazı kaynaklarda belirtildiğinin aksine başlı başına bir eser olduğunu,diğer eserleri içinde yer alan bir makale olmadığını ortaya çıkarmıştır. Fethiyye-i Belgrad'da Râgıb Paşa, 1736- 39 yıllan arasında geçen Osmanlı-Avusturya ve Rusya savaşları, Osmanlı komutanlarının orduyu sevk ve idare edişi, alınan kaleler ve savaş sonunda gerçekleşen banş andlaşması ve andlaşmanın önemli maddeleri kendi bizzat müşahedeleri ile anlatmaktadır. Bu çalışmanın gayesi; Râgıb Paşa'nın yayınlanmamış bulunan ve XVIII. Yüzyıl Osmanlı Devleti'nin dış siyâsetine ışık tutması açısından önemli bir kaynak olan bu eserini günümüze aktarabilmektir. 111 xc yükseköğretim kurulu dokümantasyon merke^