Benzo(a) piren verilen ratlarda E vitamini ve selenyumun kan ve bazı dokularda lipit peroksidasyonu ve bazı antioksidan enzimler üzerine etkileri

1BENZO(A)P REN VER LEN RATLARDA E V TAM N VE SELENYUMUN KAN VEDOKULARDA L P T PEROKS DASYONU VE BAZI ANT OKS DAN ENZ MLERÜZER NE ETK LERMeltem KIZILÖZETBu çalışmada, benzo(a)piren (BaP) verilen ratlarda E vitamini ve selenyumun kan vedokularda lipit peroksidasyonu ve bazı antioksidan enzimler üzerine etkileri araştırıldı. Buamaçla, 100 Wistar Albino türü dişi ratlardan beş grup oluşturuldu. Bu gruplar; 1. kontrol, 2.BaP, 3. BaP + E vitamini, 4. BaP + selenyum, 5. BaP + E vitamini + selenyum olarak ayrıldı.Grup 1: plasebo serum fizyolojik,Grup 2: 10,08 mg tek doz BaP,Grup 3: tek doz BaP + 100 mg/kg E vitamini gün aşırı 12 hafta süreyle uygulandı.Grup 4: tek doz BaP + 0,8 mg/kg selenyum gün aşırı 12 hafta süreyle uygulandı.Grup 5: tek doz BaP + 100 mg/kg E vitamini + 0,8 mg/kg selenyum gün aşırı 12 haftasüreyle uygulandı.Çalışma sonunda ratlardan alınan kan ve doku örneklerinde MDA, GSH, GSH-Px,katalaz düzeylerine bakıldı. Elde edilen sonuçlara göre, plazma lipit peroksidasyon (MDA)düzeyleri 2. grupta BaP etkisine bağlı olarak önemli düzeyde (p<0.001) artarken, 2. grubanazaran 3. grupta (p<0.01) E vitamini, 4. grupta selenyum (p<0.001) ve 5. grupta E vitamini+ selenyumun etkisine bağlı olarak önemli düzeyde (p<0.001) azalmıştır. Karaciğer MDAdüzeyleri bakımından 2. gruba nazaran 3. grupta ve 5. grupta önemli düzeyde (p<0.001)azalmıştır. 4. grupla kıyaslandığında, 5. grupta önemli düzeyde (p<0.001) azalma tespitedilmiştir.2Eritrosit GSH, GSH-Px, katalaz düzeylerinin 2. grupta önemli derecede (p<0.001)azaldığı tespit edilmiştir. 2. grupla kıyaslandığında; eritrosit GSH düzeylerindeki artışların 3.grupta (p<0.001), 4. grupta (p<0.05) ve 5. grupta (p<0.01) önemli düzeyde olduğusaptanmıştır. Eritrosit GSH-Px düzeylerinde 3. 4. ve 5. gruplarda E vitamini ve selenyumunetkisiyle önemli artış (p<0.001) gözlenmiştir. 2. grupla kıyaslandığında, 3. grupta eritrositkatalaz düzeylerinde önemli (p<0.05) artış saptanmıştır.Karaciğer GSH, GSH-Px ve katalaz düzeyleri BaP etkisine bağlı olarak 2. gruptaönemli derecede (p<0.001) azalmıştır. 2. grupla kıyaslandığında; karaciğer GSH düzeylerinde3. grupta (p<0.01), 4. ve 5. grupta (p<0.001) önemli artışlar olduğu tespit edilmiştir. 2. gruplakıyaslandığında; karaciğer GSH-Px düzeylerinde 3. ve 5. grupta (p<0.001) önemli artışlarolduğu tespit edilmiştir. 4. grupla kıyaslandığında 5. grupta önemli (p<0.05) artış olduğugözlenmiştir. 2. grupla kıyaslandığında, karaciğer katalaz düzeyinde 3. grupta (p<0.001) ve 5.grupta (p<0.05) önemli artışlar olduğu saptanmıştır.Çalışma sonucunda, BaP'ın tek başına uygulandığı 2. grupta özellikle akciğer(adenokarsinom), bağırsak (lenfangiom) ve ovaryum (leimyom) dokularında kanser oluşumugözlenmiştir. E vitamini ve selenyum uygulanan diğer gruplarda herhangi bir kanser hücresigelişmemiştir.Çalışma bulgularına göre, BaP'ın plazma ve karaciğer lipit peroksidasyonunu artırdığı,eritrosit ve karaciğerdeki antioksidan enzim düzeylerini azalttığı saptanmıştır. Diğer yandan Evitamini ve selenyum, plazma ve karaciğer MDA düzeylerini azaltırken, eritrosit ve karaciğerGSH, GSH-Px ve katalaz düzeylerini artırmıştır.Sonuç olarak, BaP'ın antioksidan enzimler ve lipit peroksidasyon üzerindeki olumsuzetkilerini düzeltmede, ayrıca kanserojen etkinliğini önlemede E vitamini, selenyum, özellikleher ikisinin birlikte etkili olduğu gözlenmiştir.Anahtar kelimeler: BaP, E vitamini, Selenyum, Lipit peroksidasyon, Antioksidan enzimler.