Beş şair bağlamında 17. yüzyıl Türk tasavvuf şiiri

Bu çalışma, XVII. yüzyıl Türk tasavvuf şiirinin beş önemli temsilcisinin divanlarında geçen tasavvufî kavramların incelenmesi üzerinedir. Çalışmada mutasavvıf şairlerin tasavvufî kavramlara yükledikleri anlamları ortaya çıkarmak için kavramlar, bağlamları ile birlikte ele alınarak incelenmiştir. Çalışma, giriş bölümü, 5 müstakil bölüm, sonuç ve kaynakçadan oluşmuştur. Çalışmanın ilk bölümünde çalışma dönemi olan 17. yüzyıl tasavvuf şiirini oluşturan sosyal çevreye odaklanılmıştır. Birinci bölümde Çalışmanın Kapsamı, Yöntemi ve Sınırlılıkları, Divanlarda Kullanılan Vezinler, Üzerinde Çalışılan Divanlarda Farklı Okunan Yerler, Tasavvuf Şiirinde Kavramlar gibi başlıklar altında çalışılan metinlerin inceleme yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde şiirlerden çıkarılan 'edebî düşünceler' müstakil başlıklar altında gruplanmıştır. Kavramların içinde yer aldığı bağlamlarla değerlendirildiği bu bölüm, sözlük olarak hazırlanmıştır. Her maddede, maddenin sonunda sözlüğün oluşmasına zemin olan düşünceler sunulmuştur. Üçüncü bölüm, şiir birimlerinden çıkarılan düşüncelerin yer aldığı Düşünce Tabloları'ndan oluşmaktadır. Bu bölümde, tespit edilen düşüncelerin kullanılış sıklıkları tablolar halinde verilmiş, şairlerin kavramlara ilişkin özgün yaklaşımları tespit edilmeye gayret edilmiştir. Dördüncü bölüm ise Teşbih Tabloları başlığı ile kavramların benzetildiği unsurlara hasredilmiştir. Mutasavvıf şairlerin teşbih unsuru olarak kullandıkları kelimeler ve bunların kullanış sıklıkları tablo biçiminde bir arada sunulmuştur. Beşinci bölümde, tasavvuf terimleri/ıstılahları sözlüklerinden seçilen üç kavramın muhtevası bu çalışmadaki aynı başlıklardaki tespitlerle mukayese edilmiş, böylece bu araştırmanın tasavvuf sözlükleri ve tasavvuf şiirinin yorumlanmasına sağlayacağı katkı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sonuç kısmında ise kavramlar, düşünce, teşbih ve mukayese tablolarının genel bir değerlendirmesi yapılmış, elde edilen bulgular paylaşılmıştır.