Besin ve beslenme okuryazarlığını saptama ölçeğinin türkiye'deki geç adolesanlarda geçerliliği ve güvenilirliğini değerlendirmeye yönelik çalışma

Bu çalışma, Türkiye'deki geç adolesanlarda Besin ve Beslenme Okuryazarlığı Saptama Ölçeği'nin (FNLAT) Türkçe'ye uyarlanmasını, FNLAT ölçeğinin geçerliliğinin-güvenirliğinin incelenmesi ve diğer bir beslenme okuryazarlığı ölçeği ile karşılaştırılmasını amaçlamaktadır. Araştırmada, İran'da geliştirilen ve geçerliliği kanıtlanmış Food and Nutritional Assessment Tool isimli ölçek Türkiye'ye uyarlanmış ve Demografik bilgiler, sağlık ve beslenme bilgileri, antropometrik ölçümler, Besin ve Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği ve Besin ve Beslenme Okuryazarlığı ölçekleri 18-23 yaş arasındaki dahil olma kriterini sağlayan ve onamı alınan 880 kişiye uygulanmıştır. İlk uygulamadan 3 hafta sonra, katılımcıların arasından rastgele seçilen 80 katılımcıya FNLAT ve GBOY ölçekleri uygulanmıştır. Yapılan bu çalışmada, Türkçe uyarlaması yapılan FNLAT ölçeğinin geçerlilik incelemelerinde madde analizleri, alt ve üst %27'lik grupların karşılaştırılması, DFA ve yakınsak geçerlik yöntemleri kullanılmış; güvenilirlik incelemelerinde ise iç tutarlılık katsayısı, ICC, Spearman-Brown katsayısı ve Bland Altman grafiğiyle değerlendirilmiştir. Uyarlanan ölçek verileri, orjinal ölçeğin faktör yapısı DFA ile doğrulanmıştır. Ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0.812, test-tekrar test güvenilirliği için ICC 0.835 (%95 GA 0.742-0.894; p<0.001) olarak bulunmuş ve bu bulgular, orijinal ölçeğin Cronbach alfa katsayısı (0.841) ve ICC değeri (0.928) ile büyük ölçüde uyumluluk göstermiştir. Ayrıca FNLAT1 ile GBOY1 alt boyutları (bilgi, tutum ve davranış) arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler bulunmuş, özellikle davranış alt boyutuyla FNLAT1 toplam skoru arasında güçlü bir ilişki (r=0.433, p=0.000) tespit edilmiştir. FNLAT1 puanları ile BKİ ile anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (r = 0.21, p = 0.539). Elde edilen bu sonuçlar, Türkçe uyarlamanın geçerliliği ve güvenilirliği açısından orijinal ölçekle tutarlılığını kanıtlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Besin okuryazarlığı, beslenme okuryazarlığı, FNLAT, geç adolesan, Uyarlama çalışması, Geçerlik ve güvenirlik