Bestami Yazgan'ın masallarındaki söz varlığından hareketle bağlam temelli okuma faaliyetlerinin kavram gelişimine etkisi

Bu araştırma, Bestami Yazgan'ın masal metinlerinin söz varlığı ögelerini belirlemeyi ve bağlam temelli masal okuma faaliyetlerinin çocukların kavram gelişimleri üzerindeki etkisini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın masal metinlerinin söz varlığı unsurlarının belirlendiği bölümünde içerik analizi tekniği kullanılmış; bağlam temelli okuma faaliyetlerinin kavram gelişimi üzerindeki etkisinin incelendiği bölümünde ise yarı deneysel araştırma modellerinden olan ön test-son test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırmada Bestami Yazgan'ın 56 masal kitabı içerisinde yer alan 146 masal metninin söz varlığı ögeleri çıkarıldıktan sonra bağlam temelli masal okuma faaliyetlerinin kavram gelişimi üzerindeki etkisini incelemek amacıyla 2015-2016 Eğitim-Öğretim Yılı'nda Malatya ili Atatürk Ortaokulunda öğrenim gören beşinci sınıf öğrencileri arasından uygun örnekleme yoluyla iki kontrol (59 öğrenci), iki deney grubu (58 öğrenci) seçilmiştir. Bağlam temelli masal okuma faaliyetleri, Bestami Yazgan'ın 12 masal metni üzerinden yapılmış, bu masallardan seçilen 25 kavram üzerinden çalışmalar yürütülmüştür. Deney grubu öğrencileriyle her hafta iki masal metni üzerinden bağlam temelli okuma, kelime ve kavram öğretim çalışmaları yapılırken kontrol grubu öğrencileri müfredat konularına uygun şekilde derslerine devam etmiş, ders öğretmenlerinin gözetiminde deney grubuyla eş zamanlı olarak kontrol grubunda da her hafta iki masal metni okuma saatlerinde öğrencilere verilerek okumaları ve özet çalışmaları yapmaları istenmiştir. Uygulamalarda deney ve kontrol grubuna masallardan alınan 25 kavramın yer aldığı Kavram Bilme Formu ön test olarak uygulanmış, altı hafta süren okuma çalışmalarının ardından bir hafta ara verilerek aynı form son test olarak yeniden uygulanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS 22 istatistik programına aktarılarak analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında Bestami Yazgan'ın masal metinlerinin söz varlığı unsurları açısından zengin bir içeriğe sahip olduğu tespit edilmiş, SPSS analizleri sonucunda bağlam temelli masal okuma faaliyetlerinin deney grubu öğrencilerinin kavram gelişimleri üzerinde olumlu etki yarattığı, salt okuma ve özetleme faaliyetleri yürütülen kontrol grubunda ise herhangi bir gelişme sağlanamadığı görülmüştür. Bağlam temelli okuma faaliyetleri ile Türkçe kökenli kavramların yabancı kökenli kavramlara göre daha iyi öğrenildiği, kalıplaşmış kavramların (atasözü+deyim) öğretiminde diğer kavramlara göre daha çok başarı sağlandığı, kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre daha fazla başarı gösterdiği tespit edilmiştir.