Betonarme binalarda 2 katta X çelik çaprazların ekonomik olma kriterlerinin belirlenmesi

Türkiye yüz ölçümünün büyük bir kısmında deprem tehlikesi oldukça yüksek olup herhangi bir yapı tasarımında can ve mal kayıplarını en aza indirmek için güvenlik şartlarının sağlanması elzemdir. Bugünün ekonomik koşulları göz önünde bulundurulduğunda, bir yapı projesinde güvenlik standartlarına uygunluğun yanı sıra dikkate alınması gereken diğer önemli bir faktör ise maliyetidir. İnşaat sektöründe, betonarme yapıların dayanım-maliyet hesaplamalarında temel unsurlar beton, kalıp ve donatı miktarı olarak görülmektedir. Bu tez kapsamında, betonarme yapıların genel maliyet kalemleri olan beton, çelik (donatı) ve kalıp maliyetlerinin daha ekonomik hale getirilebilmesi için Burkulması Engellenmiş Çelik Çaprazların (BEÇÇ'lerin) kullanımının araştırması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Bingöl ili Karlıova ilçesinde (SDS=2.333) yer alması planlanan 20 katlı betonarme binalar ele alınmıştır. Bu binalar, betonarme çerçeveli sistem, betonarme perdeli sistem ve betonarme BEÇÇ'li çerçeve sistem olmak üzere farklı yatay yük taşıyıcı sistemlerden meydana gelmektedir. Söz konusu üç bina sistemine ait modeller hazırlanmış ve analizleri yapılmıştır. Analizler sonucunda beton, kalıp ve donatı metrajları belirlenmiştir. Aynı bölgede yer alan, benzer amaçlarla kullanılacak olan farklı taşıyıcı sistemlere sahip üç betonarme binanın maliyetini incelenerek ekonomik tasarımın kriterlerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Söz konusu binalar Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'e (TBDY 2018) göre tasarımları yapılmıştır. Seçilen yapılar için statik proje detayları ETABS programı kullanılarak elde edilmiştir. BEÇÇ'ler yapı sisteminde iki katta X çelik çapraz olacak şekilde konfigürasyonu yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre BEÇÇ'li çerçeve sisteme sahip betonarme yapının kalıp, donatı ve beton metrajı bakımından betonarme perde duvarlı sisteme sahip yapıya alternatif bir yapısal sistem olduğu görülmüştür.