Beyşehir (Konya) ilçesi elma bahçelerinde elma içkurdu (cydia pomonella (L.) (lepidoptera: tortricidae)) mücadelesinde çiftleşmeyi engelleme tekniğinin etkinliğinin değerlendirilmesi

Elma içkurdu, Cydia pomonella (L.) (Lepidoptera: Tortricidae), Türkiye'deki elma bahçelerinde ekonomik açıdan önemli bir zararlıdır. Bu çalışma, 2023-2024 yıllarında Beyşehir ilçesi (Konya) ticari elma bahçelerinde C. pomonella'nın mücadelesinde çiftleşmeyi engelleme tekniğinin etkinliğini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Denemeler altı ticari elma bahçesinde gerçekleştirilmiştir. Bu bahçelerden üçüne feromon uygulanmış, kalan üçü kontrol bahçeleri olarak kullanılmıştır. Çiftleşmeyi engellemenin etkinliği, feromon uygulanmış ve kontrol bahçelerindeki Delta tuzaklarında yakalanan C. pomonella erkeklerinin sayısı ve bu bahçelerdeki bulaşıklık oranları karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Elma içkurdu erginlerini izlemek için feromon uygulanmış ve kontrol bahçelerinin her birine sentetik eşey feromonu ile doyrulmuş Delta tuzakları asılmış ve erkek sayısı haftalık olarak kaydedilmiştir. Delta tuzaklarında ilk ergin yakalandıktan sonra, çiftleşmeyi engelleme tekniğinin uygulandığı elma bahçelerindeki ağaçların dört yönüne, toprak yüzeyinden 1.5-1.8 m yukarıya, 500 adet/ha dozunda ISOCOD-C (380 mg (E,E)-8,10-Dodecadienol, dodecanol, tetradecanol) feromon yayıcıları asılmıştır. Cydia pomonella'nın bulaşıklık oranını belirlemek için her bahçeden 10 ağaçtan 10 meyve (toplam 100 meyve) rastgele seçilmiş ve bulaşık meyveler haftalık olarak kaydedilmiştir. ISOCOD-C feromon yayıcıları, uygulama yapılan bahçelerde her iki yılda da Delta tuzaklarında erkek güvelerin yakalanmasını ve meyvelerdeki bulaşıklık oranını baskılamış ve kontrol ile karşılaştırıldığında aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Feromon uygulanan bahçelerde ortalama erkek sayısı (tuzak/hafta) 2023 ve 2024 yıllarında sırasıyla 0.91±0.18 ve 0.81±0.19 iken, kontrol bahçelerinde bu sayı yıl sırasıyla 11.38±1.64, 19.60±2.65 olarak bulunmuştur. Feromon uygulanan bahçelerde ortalama bulaşıklık oranı 2023 ve 2024 yıllarında sırasıyla %1.18±0.21 ve %2.50±0.43 olarak bulunmuştur. Buna karşılık, bu oran kontrol bahçelerinde %13.26±1.08 ve %15.33±1.02 olarak bulunmuştur. Ayrıca, çiftleşmeyi engelleme tekniğinin kullanıldığı bahçelerde elma içkurdu için yapılan toplam ilaçlama sayısının 2023 ve 2024 yıllarında kontrol bahçelerine göre sırasıyla %44.4 ve %45.4 oranında azaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, ISOCOD-C feromon yayıcısının elma bahçelerinde C. pomonella'ya karşı başarıyla kullanılabileceğini ortaya koymuştur.