Biber (Capsicum annuum L.) anter kültüründe farklı kolhisin uygulamalarının embriyolarda spontan kromozom katlanmasına etkileri

Hibrit çeşitlerin geliştirilmesinde önemli rol oynayan saf hatların elde edilmesi için en çok tercih edilen yöntem anter kültürüdür. Kültür sonunda elde edilen bitkilerde kültür sırasındaki uygulamalar ve ortam içeriklerinden kaynaklı spontan kromozom katlanması görülebilmektedir. Spontan kromozom katlanması görülmeyen haploid bitkilerin diploid yapıya geçebilmesi için farklı antimitotik maddeler kullanılmaktadır. Bu antimitotik maddeler içinde en çok faydalanılan kolhisindir. Kolhisin maliyeti yüksek bir bileşiktir ve in vivo uygulamalarda yüksek dozlarda kullanımına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, Capsicum annuum anter kültüründe kolhisin kullanımı ile haploid embriyo oluşumunun teşvik edilmesi ve oluşan embriyolarda spontan kromozom katlanmasına etkileri incelenmiştir. Yarı katı ve çift fazlı besin ortamlarında %0.0, %0.3, %0.4 ve %0.6 kolhisin 14 gün ve 21 gün süreyle anterlere uygulanmıştır. Kolhisinsiz ortamdan gelişen embriyolar kromozom katlanması için 2 saat süreyle %0.5 dozunda kolhisin çözeltisine daldırılmıştır. Uygulamalardan elde edilen embriyo gelişen bitki ve SDH bitki oranları hesaplanmıştır. Bitkilerde ploidi seviyesinin belirlenmesi amacıyla çiçeklerde polen, meyvelerde tohum, yapraklarda stoma sayısı, stoma eni ve boyu incelenmiştir. En yüksek embriyo oluşum oranı %21.03 ile yarı katı ortamda 14 gün süreyle %0.6 kolhisin dozundan elde edilmiştir. Besin ortamına ilave edilen %0.3, %0.4 ve %0.6 kolhisin dozlarından elde edilen embriyoların bitkiye gelişim oranları; yarı katı ortamda sırasıyla %52.75, %50.33 ve %47.56 ve çift fazlı ortamda ise sırasıyla %27.21, %47.32 ve %36.11 oranlarında belirlenmiştir. Kontrol grubundan elde edilen bitkilerin stoma sayısı 12-15 adet arasında, donör bitkide 10-12 adet arasında ve kolhisin içeren ortamlardan gelişen SDH'lerde 10-15 adet, haploidlerde ise 17-26 adet arasında değerlendirilmiştir. Besin ortamına kolhisin ilavesinin embriyo oranına, bitki rejenerasyonuna ve spontan double haploid (SDH) bitki sayısına önemli etkide bulunduğu görülmüştür. Yarı katı ortam çift fazlı ortama kıyasla daha başarılı olarak değerlendirilmiştir.