Biçimlendirme sınır doğruları tekniği ile killerin şekillendirilebilirliğine yüzey koşullarının etkisi

iiiB Ç MLEND RME SINIR DOĞRULARI TEKN Ğ LE K LLER NŞEK LLEND R LEB L RL Ğ NE YÜZEY KOŞULLARININ ETK S(Yüksek Lisans Tezi)Mustafa KILINÇGAZ ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜAralık 2005ÖZETBu çalışmada, döküm ve presleme yöntemleri ile şekillendirme yapan seramikfabrikalarından alınan değişik mineral içeriğine sahip, üç farklı kilkullanılmıştır. Killerin mineral içerikleri ve karakteristik özellikleri X ışınıkırınımı analizi, diferansiyel termal analiz, termal gravimetrik analiz, kimyasalanaliz ve tane boyutu dağılımı analizleri yapılarak belirlenmiştir.Biçimlendirilebilirlik; maksimum deformasyon miktarı ile akma gerilimininçarpımı olarak tanımlanır. Bu çalışmada akma gerilimi basma deneyi ile eldeedilen gerilim-gerinim grafiklerinden % 0,2 offset kuralı ile sabit hızda(20mm/min) belirlenmiştir.Maksimum deformasyon miktarı ise basma deneyinin metallere başarı ileuygulanan biçimlendirme sınır doğruları (BSD), (Forming Limit Line)yöntemini killere uyarlayarak belirlenmiştir. BSD'nın elde edilmesindekullanılan kil numuneler basit bir silindir kalıp içerisine konulan çamur haldekikilin piston kullanarak elle sıkıştırılmasıyla elde edilmiştir.Bu çalışmada, numunelerin boy/çap (L/D) ilişkisi sabit tutulup 1 olarakalınmış, yalnızca deformasyon sırasında basma deneyi numunelerinin değmeyüzeylerindeki sürtünme koşulları değiştirilmiştir. Numunelerin deformasyonsırasında basma kuvvetlerinin uygulandığı yüzeyler naylon, mazot ve zımparaivkullanılarak farklı sürtünme koşulları oluşturulmuş ve ilk çatlak görülünceyekadar deformasyon gerçekleştirilmiştir. Böylece L/D ilişkisi yerine değişik yüzeykoşullarının BSD'na etkisi ve elde edilen BSD'nın yaygınlığı araştırılmıştır.BSD'nın çekme eksenini kestiği nokta maksimum deformasyon miktarı (MDM)olarak belirlenmiştir.MDM'nın nem ile değişimi, akma gerilimlerinin nem ile değişimi ve bu ikideğerin çarpımlarından elde edilen değerlerin nem ile değişimi grafikleri farklıyüzey sürtünme koşullarında elde edilerek optimum nem miktarı her kil içinayrı ayrı belirlenmiştir.Bilim Kodu : 710Anahtar Kelimeler : Biçimlendirme Sınır Doğrusu, Biçimlendirme, Yüzeykoşulları, Maksimum Deformasyon Miktarı, KillerinPlastikliği, Gerilim, Gerinim, Akma NoktasıSayfa : 111Tez Yöneticileri : Doç. Dr. Süleyman TEKELYrd. Doç. Dr. Bülent BARAN