Bilge Karasu'nun hayvanları: Etik ve politik karşılaşmalar

Bilge Karasu (1930-1995), Eleştirel Hayvan Çalışmalarının son dönemlerde insan-hayvan ilişkisi temelinde odaklandığı etik ve politik sorunları, kurmaca ve düşünsel yapıtlarında güçlü bir şekilde ele almaktadır. Bu yüzden bu yapıtlarda hayvan konusu bir tema olmayı aşar, "aynı" ile "başka" arasında tahakküme dayalı olmayan buluşma noktalarını araştırmak için kurgulanır. Bu tez, Bilge Karasu yazınında insan-hayvan ayrımı sorunsalına karşı hayvanlar ile "birlikte varoluş"un nasıl tasavvur edildiğini araştırmaktadır. Çalışmanın bütüncesini, Göçmüş Kediler Bahçesi, Kılavuz, Kısmet Büfesi, Narla İncire Gazel, Ne Kitapsız Ne Kedisiz yapıtlarında hayvan karakterlerini içeren metinler oluşturmaktadır. Metinlerin analizinde, Eleştirel Hayvan Çalışmalarına yeni bir yaklaşım sunan Jacques Derrida'nın "hayvan sorusu" dikkate alınmıştır. Bu yaklaşımın merkezini, insan-hayvan ilişkilerinde "dil"in meydana getirdiği etik ve politik sorunlar oluşturmaktadır. İnsan-hayvan ayrımının dayanak noktası olan "dil", insan-hayvan ilişkisinde birbirini tamamlayan iki temel soruna kapı açar. İnsan, hayvanları "dil"in indirgemeci yapısı nedeniyle kendi içinde hayal edemez. Bu engel, hayvanları yaşamın dışına atar ve onlara karşı sömürünün sonsuz yollarını açar. Dolayısıyla Bilge Karasu'nun metinleri üzerinde odaklanılan sorular şunlardır: Metinlerde insan-hayvan arasında hangi ontolojik ortaklık ve farklılıklar öne çıkarılmaktadır? Öngörülen tasarının, etik vizyon üzerindeki etkisi nedir? Bu tasarı sonucunda hangi anlatı stratejileri takip edilmektedir? Çalışmanın sonunda varılan en temel yargı; Bilge Karasu yazınında, insan-hayvan ilişkisinde insan-merkezli olmayan bir kurmaca dünyanın oluşturulmaya çalışıldığıdır. Bu dünyada insan, hayvanlarla karşıtlık üzerinden değil "yan yana varoluş"u arzu etmektedir. Bu yüzden insan-hayvan arasındaki ilişikler dil temelinde değil, yüz yüze deneyim üzerinden çarpıcı bir şekilde öne çıkarılmaktadır. Ayrıca bu metinlerde, okur ile hayvanlar arasındaki karşılaşma için simge ve metafor gibi yazınsal temsil araçlarının post modern anlatı teknikleri ile dönüştürüldüğü gözlemlenmiştir.