Bilimin doğası ile ilgili doktora tezlerinin tematik içerik analizi

Bu araştırmada Türkiye'de bilimin doğası ile ilgili yazılmış doktora tezlerinin çeşitli değişkenlere göre dağılımını incelemek, yapılan çalışmalardaki eğilimleri belirlemek ve ileride yapılacak çalışmalara yol göstermek amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'de yazılmış olan, başlığında bilimin doğası kavramı geçen 54 tane doktora tezi oluşturmaktadır ve bu tezlere erişim YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından sağlanmıştır. Araştırmaya dahil edilen doktora tezleri tematik içerik analizi yöntemiyle derinlemesine incelenmiştir. Çalışmaların tematik içerik analizi yıl, üniversite, konu, yöntem, örneklem, örneklem büyüklüğü, veri toplama aracı, veri analiz tekniği ve öneriler olmak üzere 9 tema altında yapılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında en fazla 2015 yılında çalışma yapıldığı, son yıllarda ise çalışmaların sayısının azaldığı dikkat çekmektedir. Üniversitelere göre dağılımları incelendiğinde en fazla Gazi Üniversitesi'nde çalışma yapıldığı, konu başlıklarına göre dağılıma bakıldığında 54 çalışmanın da birbirinden farklı konularda yazıldığı, en fazla kullanılan yöntemin ise karma araştırma yöntemi olduğu tespit edilmiştir. Örneklem gruplarına bakıldığında en çok öğretmen adaylarıyla çalışma yapıldığı ve branş bazında en çok fen bilimleri branşının tercih edildiği belirlenmiştir. Örneklem büyüklüğüne göre dağılım incelendiğinde 21-40 ve 61-80 kişilik gruplarla daha çok çalışma yapıldığı, büyük grup çalışmalarının tercih edilmediği dikkat çekmektedir. Veri toplama aracı olarak en çok dokümanların kullanıldığı, veri analiz tekniklerinde ise içerik analizinin daha fazla tercih edildiği tespit edilmiştir. Tezlerdeki öneriler analiz edildiğinde en fazla öğretmenlere yönelik önerilerde bulunulduğu belirlenmiştir. Yapılan bu çalışmanın gelecekte yapılacak doktora tezlerine yol gösterici nitelikte olacağı düşünülmektedir. Sonuçlardan yola çıkılarak nicel araştırmalara öncelik verilmesi gerektiği, öğretmen adayları arasında sınıf, sosyal bilgiler gibi az çalışma yapılmış ya da hiç çalışma yapılmamış branşlarla, öğrenciler arasında ise farklı sınıf seviyelerindeki lise öğrencileriyle çalışma yapılması önerilmektedir.