Billur Köşk masalları

Orijinal adı "Hikâye-i Billur Köşk ve Elmas Sefine" olan ve Türk masal sahasında müstesna bir yeri bulunan Billur Köşk kitabı, yüz yılı aşkın bir süreden beri İstanbul'da pek çok kez yayımlanmıştır. Billur Köşk, bu meşhur derlemeye adını veren masal da dâhil olmak üzere 14 masal metninden oluşan bir masal koleksiyonudur. Kitabın (H.) 1332 (M.) 1916 tarihli Arap harfli basma nüshası okunarak Latin harflerine aktarılmış, ardından metin Tarihi-Coğrafi Fin Ekolü mensuplarından biri olan Axel Olrik'in geliştirdiği "Halk Anlatılarının Epik Kuralları" metodu kullanılarak tahlil edilmiştir. Bu çalışmadaki başlıca gayemiz, Billur Köşk masallarının bağlama ait unsurları barındırmamasına rağmen halk anlatılarının epik kurallarıyla uyumunu göstermek ve bu sayede bu koleksiyonun sözlü kültür ortamı halk yaratması verimler olduğunu ortaya koymaktır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, kapsamı ve yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde masal türü üzerinde durulmuş, ardından gelen ikinci bölümde Billur Köşk masal kitabı ve ondan söz eden yerli ve yabancı araştırmacılar tanıtılmıştır. Üçüncü bölüm uyguladığımız metodun kurucusu Axel Olrik'e ayrılmıştır. Hayatı, akademik yaşamı, ilmi çalışmaları ve eserleri hakkında bilgi verildikten sonra, "Halk Anlatılarının Epik Kuralları" isimli halk yaratması sözlü kültür ürünlerinin ayırt edici özelliklerini belirleyen metodu on beş başlık altında ayrıntılarıyla aktarılmıştır. Dördüncü ve son bölümde Billur Köşk masal kitabında yer alan masalların AaTh ve EB tip kataloglarındaki numaraları, bunun yanında temleri ve epizotları verilmiş ve Axel Olrik'in metodu söz konusu 14 masala uygulanmıştır. "Sonuç"ta yapılan çalışma özetlenmiş ve yapılan çözümlemenin neticesinde "epik kurallar"ın irdelenen 14 masalın 13'ünün yapısında bulunuyor olması bu masalların XIX. Yüzyılın sözlü kültür ortamından derlendiği kanaatini oluşturmuştur. Kuşkusuz bu anlatıların sözlü kültür ortamından derlendiğini gösteren sadece Axel Olrik'in maddeleştirdiği ortak kurallara uygunlukları değildir. Anlatım kompozisyonu, üslubu, günlük konuşma dili şeklindeki ifade biçimleri ve bazı klişe sözlerin kullanımı gibi özellikler de Billur Köşk masallarının dil vasıtasıyla kurgulanmış, dinleme yoluyla gerçekleşen sözel mahiyetteki anlatım biçimlerinden kaynaklandığını gösterir. Ayrıca, olay örgüsünün ve kahramanların çoğunun kendinden önce veya sonra derlenmiş masal metinlerindekilerle benzer özelliklere sahip olması yahut aynen görülmesi ve barındırdıkları motifler de bu kanaati göstermektedir. Çalışmamız sırasıyla "Bibliyografya", "Ek Bibliyografya", "Metinler", "Sözlük" ve "Orijinal Metin" kısımlarıyla son bulmaktadır.