Bilyalı dövme prosesinin 50CrV4 çeliğine etkilerinin incelenmesi ve optimum proses parametrelerinin belirlenmesi

Bu çalışma, farklı bilya tipi ve dövme yoğunluklarında dövülmüş diyafram yayların araç debriyaj sistemindeki etkisini görmek amacıyla yapılmıştır. Bu nedenle deney malzemesi olarak debriyaj sistemlerinde diyafram yay malzemesi olarak kullanılan 50CrV4 yay çeliği kullanılmıştır. Deneylerde kullanılan numunelere farklı koşullarda bilyalı dövme işlemi uygulanmıştır. Bu koşullar S170 bilya ile 6, 8, 10, 12, 14 Almen ve S230 bilya ile 6, 8, 10, 12, 14 Almen olarak belirlenmiştir. Arzu edilen almen şiddeti nozul iş parçası arası mesafe, dövme süresi ve fırlatma açısı değişkenleri sabit tutulup, türbin basıncı ve bilya çapı değiştirilerek elde edilmiştir. Farklı şiddetlerde bilyalı dövülmüş deney gruplarına mikro yapı analizi, çekme testi, yüzey pürüzlülük testi, mikro sertlik ölçümü, kalıntı gerilme miktarı ölçümü ve diyafram yay kuvvet kayıp testleri yapılmıştır. Gerçekleştirilen testler sonucunda bilyalı dövmenin çekme ve akma mukavemetinde iyileştirme meydana getirdiği görülmüştür. Gerçekleştirilen sertlik ölçümlerinde, numunelerdeki ısıl işlem sonrası meydana gelen dekarbürizasyon tabakasının azaldığı ve yüzeyden malzeme çekirdeğine doğru sertlik artışı meydana geldiği görülmüştür. Bilyalı dövülmüş malzemelerin yüzeylerinden yapılan pürüzlülük ölçümlerinde ise bilya boyutunun artmasıyla yüzey pürüzlülüğünün arttığı ve almen şiddetinin artmasıyla yüzey pürüzlülüğünün arttığı görülmüştür. Bilyalı dövme sonucu malzemelerde meydana gelen kalıntı gerilme miktarı Barhkhausen metodu ile ölçülmüştür. Almen şiddetinin artmasıyla kalıntı gerilme miktarının arttığı ve barkhausen ölçüm değerlerinin azaldığı görülmüştür. Son olarak deney numunelerine uygulanan bilyalı dövme koşulları diyafram yaya uygulanarak debriyaj sistemi üzerindeki etkiler incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar neticesinde optimum proses parametreleri debriyaj imalatı yapan Dönmez Debriyaj firmasında mühendislik değişikliği olarak öneriye sunulmuştur.