Binalarda yumuşak kat oluşumunda dolgu duvarların etkisinin incelenmesi

Deprem riski açısından oldukça yoğun bir bölgede yer alan ülkemizde yapıların tasarımları aşamasında dolgu duvarların etkisinin yeteri kadar dikkate alınıp alınmadığı sık sık tartışılmaktadır. Bu durum geçmişten günümüze kadar birçok akademik çalışmaya da konu olmuştur ve yapılan çalışmalar dolgu duvarların yapı davranışına çeşitli etkileri olduğunu açıkça ortaya koymuştur. Özellikle yapıların analizlerinde sadece ağırlık olarak dikkate alınan dolgu duvarların deprem esnasındaki çerçeve davranışına etkisi gözardı edilmektedir. Fakat bu durum yapıda öngörülemeyen hasarlar meydana getirebilmektedir. Yüksek lisans tezi olarak sunulan bu çalışmada dolgu duvarların farklı tiplerde tasarlanan binalar üzerindeki davranışa etkileri incelenmiştir. Binalarda bulunan duvarlar Eşdeğer Basınç Çubuğu Yöntemi'nin hesap esaslarına göre modellenmiştir. Mevcut duvarların ve perdelerin bina modeline eklenip çıkartılması şeklinde farklı tasarımlar elde edilip doğrusal analizler yapılmış ve sonuçlar irdelenmiştir. Doğrusal analizlere ek olarak duvarlı bir yapıya statik itme analizi uygulanarak yapı elemanları üzerinde oluşan plastik mafsallar gözlemlenmiştir. Binanın zemin katı yükseltilerek de benzer analizler tekrarlanarak bu durumun yumuşak kat düzensizliği oluşumuna etkileri incelenmek istenmiştir. Özellikle konut tipi yapılarda yaygın olarak karşılaşılan yumuşak kat düzensizliğinin yanısıra zayıf kat düzensizliği ve burulma düzensizliklerinin oluşmasında duvarların rolü gözlemlenmiştir. Sonuç olarak bu tez kapsamında Eşdeğer Deprem Yükü Yöntemi ile hesaplanan ve etki ettirilen deprem kuvvetleri ile doğrusal olan ve olmayan analizler yapılmıştır. Bu analizler ışığında dolgu duvarların ve perdelerin yapıların davranışları üzerindeki etkileri, yatay yer değiştirmeleri ve periyotlarındaki değişimler incelenerek çıkarımlar yapılmıştır. Dolgu duvarların yapıların hesaplarında ihmal edilmeleri yaklaşımının güvenilir olmadığı ve duvarların yumuşak kat davranışı oluşumunda etkili oldukları gözlemlenmiştir.