Bingöl-Genç ilçesi taziye uygulamalarının toplumsal bütünleşmeye etkileri

İnsanlığın yeryüzünde olduğu ilk günden itibaren ölüm hayatın her alanını etkisi altına almıştır. Tarihten bugüne ölüm ve ölümün getirdikleri insan yaşamıyla içi içe olduğu gibi toplumu da etkilemektedir. Her bilim dalı ölümü incelediği gibi sosyoloji de ölümün toplumsal etkilerini incelemektedir. Ölüm ölen kimsenin toplumdan soyutlanmasıyla kendisinin toplumdaki görevleri sona ermiştir. Fakat ölen kişinin sosyal hayatta birlikte yaşadığı diğer kişileri yokluğuyla etkilemesi bir sosyolojik süreç oluşturmaktadır. Hemen her dinde ölümden sonra belirli ayinler ve ritüeller yapılır. Bu ritüellerin her toplumda yansımaları ve etkileri farklıdır. Bu araştırmamızda, İslam ve diğer dinlerde vefat sonrası yas ve ölü yakınlarına teselli amacıyla yapılan taziye ve yas uygulamalarının dinlerde ve kültürümüzdeki yeri ve tarihsel arka planı ele alınmaktadır. Ayrıca taziyenin günümüz toplumundaki yerine ve taziye üzerine yapılan araştırmalara bakarak taziyenin toplumsal bütünleşme ile ilişkisi sosyolojik bir bağlamda incelenmiştir. Emile Durkheim'in Toplumsal İş Bölümü ve İntihar teorilerinde sıkça yer verdiği toplumsal bütünleşme konusu dini ritüellerin toplumsal etkilerinde önemli bir yer kaplamaktadır. Toplumumuzda ölüm, yas ve taziye gibi uygulamaların dini temelli olduğu ve toplumsal bütünleşmeye etkileri olabileceği ihtimali üzerine bu araştırmayı yapma ihtiyacı doğmuştur. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik bilim deseni kullanılarak yapılmıştır. Genç ilçesinde ikamet eden 18 yaş üstü 25 erkek 25 kadın katılımcı araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Katılımcılardan veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilmiştir. Görüşme formu ile katılımcıların dindarlık düzeyleri, taziyeyi nasıl tanımladıkları, taziyenin toplumsal etkileriyle beraber toplumsal bütünleşmeye etkileri, taziyedeki diğer uygulamaların toplumsal bütünleşmeye etkileri hakkında bulgular elde edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre katılımcıların tamamı taziyenin toplumsal bütünleşemeye katkılarının olduğunu belirtmiştir. Bu bildirimlerle beraber taziyedeki bazı uygulamaların gereksiz olduğunu, bazılarının ise dönüştürülmeleri gerektiğini belirtmişlerdir. Toplumsal bütünleşmeyle beraber toplumsal dayanışma, toplumsal barış gibi konularda da katılımcılardan bulgular elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyoloji, Toplumsal Bütünleşme, Taziye, Yas, Ölüm