Binicilik sporunun el-kol lateralizasyonu ve seçili fiziksel uygunluk parametreleri üzerine etkisinin incelenmesi

Herhangi bir spor branşında faaliyet gösteren sporcuların motor performans düzeyleri, sporcuların sahip oldukları yetenekler doğrultusunda tercih ettikleri spor dalına bağlı değişkenlik gösterebilmektedir. Bu çeşitlilik, sporcuların sahip oldukları beceri ve yeteneklerin spesifik niteliklere göre değişebilmektedir. Farklı bir canlı ile yapılan binicilik sporunda da motor beceri düzeyi ve yetenekler önem taşımaktadır. Sporcuların motor performans seviyelerinin değerlendirilmesi; binicilik sporuyla ilgilenen bireylerde yaşa bağlı kas gücünün korunması, dengenin geliştirilmesi ve fiziksel uygunluk parametrelerinin karşılaştırılması açısından önem taşımaktadır. Ayrıca el-kol lateralizasyonu ve asimetri üzerindeki etkilerin incelenmesi, üst düzey binicilik sporcularının yetiştirilmesinde motor performans parametrelerinin kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Bu doğrultuda bu araştırmanın amacı, binicilik sporuna yeni başlayan sporcular ile deneyimli binicilerin proprioseptif algı gerektiren uzanma hareketleri sırasındaki koordinasyon ve belirli fiziksel uygunluk parametrelerini karşılaştırarak, binicilik sporunun bu değişkenler üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu amaç ile gerçekleştirilen araştırma kapsamında, Nevşehir Jandarma At ve Köpek Eğitim Merkezi Komutanlığı, Atlı Jandarma Birlik Komutanlığında görevli binicilik sporuna yeni başlayan belirli fiziksel aktiviteye sahip 24-35 yaş arasındaki 2'si kadın, 9 erkek sporcudan oluşan 11 binici adayı ve en az 5 yıl binici tecrübesi olan 29-46 yaş arasındaki 2'si kadın, 9 erkek 11 binici karşılaştırılmıştır. Fiziksel uygunluk parametrelerinin değerlendirilmesinde, sporcuların alt ekstremite güç ve patlayıcılık düzeyleri Optojump sisteminde Countermovement Jump (CMJ) kullanılarak Dikey Sıçrama Testi ile incelenmiştir. Denge seviyelerinin belirlenmesi amacıyla ise Y Denge Testi uygulanmıştır. Motor performans düzeyleri, proprioseptif algıya dayalı uzanma hareketi sırasında Kinereach sistemi ile incelenmiş; bu test, katılımcıların proprioseptif duyularına bağlı motor performans kapasitelerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Uygulama sırasında hareketin hızı, doğruluğu ve doğrusallığı ölçülmüş, ayrıca sağ ve sol el performansları karşılaştırılarak lateralizasyon düzeyleri analiz edilmiştir. Araştırmaya katılan toplamda 22 sporcuya ait motor performans ölçümleri grup ve el düzeyi olacak şekilde 2x2 karma model ANOVA 2 grup (tecrübeli x yeni başlayan) x 2 el (sağ x sol) olarak istatistiksel analize tabi tutulmuştur. Katılımcıların hepsi Edinburgh El Tercihi ve Yenilenmiş Waterloo Ayak Tercihi anketine göre sağ el ve sağ ayak baskınlığı olduğu anlaşılmıştır. Y Denge Testi ve Dikey Sıçrama Testi analizinde bağımsız örneklem T Testi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, tecrübeli binici grubunun motor performans parametrelerinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Tecrübeli biniciler, binicilik sporuna yeni başlayan sporculara kıyasla doğruluk ve doğrusallık açısından daha yüksek performans sergilemiştir. Bununla birlikte, denge ve patlayıcı kuvvet değerlerinde gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çalışmada tecrübeli binicilerin yaş ortalaması yeni başlayanlara kıyasla daha yüksek olmasına rağmen, fiziksel uygunluk parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Bu bulgular, fiziksel uygunluk düzeyinin korunması, kas kuvvetinin sürdürülmesi, patlayıcı kuvvetin yanı sıra denge ve koordinasyon becerilerinin geliştirilmesinde binicilik sporunun önemini ortaya koymaktadır. Bu kapsamda, binicilik sporunun el-kol lateralizasyonu ile seçili fiziksel uygunluk parametreleri üzerine etkisi detaylı bir şekilde incelenmiş ve tartışılmıştır.