Oncorhynchus mykiss'in phosmet indüklü strese biyokimyasal yanıtları

Organofosforlu pestisit phosmet temas, oral yolla alınım ve soluma sonrası toksik etkilerini gösteren bir antikolinesterazdır. Ülkemizde başlıca elma, şeftali ve zeytin ağaçlarında zararlılara karşı kullanılmakta ve hedef olmayan canlılar üzerindeki subletal etkileri ile ilgili sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu nedenle, bu araştırma 24, 48, 72 and 96 saat 5 µg/L, 25 µg/L ve 50 µg/L derişimlerde phosmet etkisinde bırakılan juvenil O. mykiss karaciğer ve beyin dokularında insektisitin oksidatif stresi indükleme potansiyelini, antikolinesteraz aktivitesini ve biyokimyasal kan parametrelerine olan etkilerini araştırmak üzere yapılmıştır. Phosmet uygulaması serum glukoz, protein ve kolesterol düzeylerinde önemli bir azalmaya neden olurken ALT, AST ve ALP aktivitelerinde önemli düzeyde artış belirlenmiştir. Pestisitin antikolinesteraz aktivitesi her iki dokuda da gözlenmiş ancak beyin dokusunda enzim derişiminin daha yüksek olması sebebiyle etkinin daha belirgin olduğu kaydedilmiştir. Her iki dokuda da SOD, CAT ve GPx aktiviteleri ile GSH düzeyinde artış meydana gelmiştir. Benzer şekilde, TBARS düzeyleri de artan bir eğilim sergilemiştir. Elde edilen sonuçlar, phosmetin AChE aktivitesini inhibe edici etkisini ve oksidatif stresi indükleme kuvvetini ortaya koymaktadır. ALT, AST ve ALP aktivitelerinde gözlenen değişimler phosmetin hepatotoksik etkisini kanıtlarken, hipoproteinemi ve hipoglisemi durumları uygulanan stres ile mücadele etmek üzere oluşturulan adaptif yanıtlar olarak değerlendirilmektedir.