Bir İngilizce ders kitabındaki anlam müzakeresi stratejilerinin ortak dil olarak İngilizce (ODİ) farkındalıklı bir bakış açısıyla değerlendirilmesi

Son yıllarda, İngilizce'nin ortak bir dil olarak (ODİ/ELF-English as a lingua franca) kullanımının yaygınlaşması ile birlikte, ODİ farkındalığı ve ilgili konuların İngiliz dili eğitimi pedagojisine entegrasyonu, ODİ araştırmacıları arasında gittikçe dikkat çekmektedir. Bu bağlamda, öğretmen eğitimi üzerine bugüne kadar çok sayıda ampirik ve teorik çalışma yapılmıştır. Ancak, bir programın temel dayanağı olan ve öğretmenler ile öğrenciler arasında köprü görevi gören İngilizce ders kitaplarına oldukça az yer verilmiştir. ODİ ile ilgili konuların İngilizce ders kitaplarına entegrasyonu ve bu ders kitaplarının ODİ pedagojisini nasıl ele aldığının daha iyi kavranabilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle, bu nitel çalışma esas olarak anlam müzakeresi stratejilerinin Türkiye'de bir üniversitenin İngilizce hazırlık sınıflarında kullanılan uluslarası yaygın İngilizce ders kitaplarında nasıl ele alındığını, güncel literatürdeki ampirik çalışmaların tanımladığı ODİ iletişimini referans alarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın birinci aşamasında, öğretim elemanlarının algı ve uygulamalarına ilişkin veriler açık uçlu bir anket aracılığıyla elde edilmiş ve tematik analiz ile incelenmiştir. İkinci aşamada ise, İngilizce ders kitapları kontrol listeleri ile değerlendirilmiş ve bulgular içerik analizi ile incelenmiştir. Çalışmanın bulguları, öğretim elemanlarının çoğunun anlam müzakeresi stratejilerinin öğretiminin öneminin farkında olduğunu ortaya koymuştur. Ancak, Anadil konuşmacısı'nın üstün görüldüğü kökleşmiş kurumsal bir politikanın benimsendiği bir ortamda, öğrencilerinin gerçek iletişimsel ihtiyaçlarına yönelik nasıl ders tasarlayacakları ve gerekli stratejileri nasıl öğretecekleri konusunda bazı endişelerinin olduğu görülmüştür. Aynı zamanda bulgular, Cambridge English Empower kitap serisinin bütün seviyelerinde monolitik bir dil kullanımının olduğunu ve İngiliz kültürüne dayanan stereotiplerin teşvik edildiğini ortaya çıkarmıştır. Bulgularda, ders kitaplarındaki işitsel ve görsel-işitsel materyallerde, dinamik, değişken ve çoğulcu tarzda bir İngilizce kullanımının görülmemesi, anadili İngilizce olmayan konuşmacı iletişiminin büyük ölçüde yoksayıldığını göstermiştir. Dahası, ders kitaplarındaki iletişim odaklı görev ve aktiviteler Anadil konuşmacısı ve Standart İngilizce (SE) modeline dayanan İkinci dil edinimi (SLA) bakış açısıyla tasarlanmıştır. Yetkili kişiler, İngilizce ders materyallerinin ODİ farkındalıklı pedagoji içeriğiyle yeniden düzenlenmesi adına cesur adımlar atmalıdır. Bu çalışmanın, ODİ çerçevesinde İngiliz dili eğitiminde materyal geliştirme ve değerlendirmeye, politika tasarımı ve planlanmasına katkı sağlaması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: ODİ, ODİ dil pedagojisi, İngilizce ders kitapları, Anlam müzakeresi stratejileri