Bir kamu politikası olarak Türkiye'nin iklim değişikliği politikası

Sanayi Devrimi ve nüfus artışına bağlı olarak hızla büyüyen kentleşme insan hayatını geleneksel yaşamdan koparmış ve yeni bir yaşama yönlendirmiştir. Bu yeni yaşam şartları doğayı dönüştürmüş ve sürekli büyüme olgusunu kutsallaştırmıştır. Bu şartların ortaya çıkardığı çevre sorunlarının ve iklim değişikliğinin önemi özellikle sanayi devriminin merkezinde bulunan ülkelerin bu sorunlarla yüz yüze gelmesiyle fark edilmiştir. Özellikle son otuz yıl boyunca uluslararası düzeyde konferans ve müzakerelerle iklim değişikliği sorununun çözümüne yönelik küresel ortak politikaların oluşturulması çalışmaları devam etmektedir. Bu çalışmada Türkiye'nin çevre ve iklim değişikliği politikaları süreci, kurumsal oluşumu ve kamu politikası oluşturma çabaları değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında yaklaşık yirmi yıllık bir süreyi alan iklim değişikliği ile ilgili ulusal kurumsal yapılanma ve gelişmeler kronolojik bir şekilde anlatılmaya çalışılmıştır. Ayrıca kamu politikası yöntemi, aktörler, aktörler arası ilişkiler, kurumsal yapılanma süreci ve Türkiye'nin kamu politikası yapım sürecine halkın katılımı ve iklim değişikliği kurumsal belgeleri incelenmiştir. Dünya ve Türkiye'nin iklim değişikliği ile ilgili çalışmalarının birbiri ile karşılaştırılabilmesi için dört kıtada küresel ısınma konusunda tarihsel sorumluluğu olan ve gelişmiş dört ülkede beş önemli sektörün sera gazı emisyonları ve küresel ısınmaya katkıları analiz edilmiştir. Bu bağlamda Türkiye'de de dört önemli sektör özelinde 1990'dan günümüze emisyon miktar ve oranları incelenmiştir. Ayrıca sektörel iklim değişikliği azaltım ve uyum çalışmalarına altlık teşkil edebilmesi için sektör spesifik iklim indislerinin geçmişten günümüze mevcut durumu ve yüzyıl sonuna kadarki dönemi kapsayan projeksiyonları oluşturulmuştur. Çalışma kapsamında elde edilen sonuçlar doğrultusunda Türkiye'nin iklim değişikliğinin bilimsel gerçekliği konusunda dünya ile paralel göstergelere sahip olduğu görülmüştür. Türkiye'nin iklim değişikliği konusunda politika geliştirme çabalarının ortak fakat farklılaştırılmış konumu öne çıkartılarak uluslararası süreçlere uyum sağladığı belirlenmiştir. Türkiye'de iklim değişikliği konusunda politika oluşturma sürecinin artan bir ivme kazandığı görülmüştür. Yapılan bu çalışma, Türkiye'nin küresel iklim değişikliği politikalarının oluşturulması ekseninde geçmişten günümüze gelişim sürecini ve kurumsal yapılanmasını ele alan geniş çaplı bir kaynak niteliği taşımaktadır. Anahtar Kelimeler; Küresel Isınma, İklim Değişikliği, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Kyoto Protokolü, Paris İklim Anlaşması, Türkiye İklim Değişikliği Politikası