Bir Kuvay-i Milliyeci: Parti Pehlivan

Bu çalışmanın amacı, Parti Pehlivan'ın hayatı, Kuva-yı Milliye, Kuva-yı Seyyare ve Demirci Akıncıları içinde Milli Mücadele'ye yaptığı hizmetleri ortaya koymaktır. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın girişinde; Manisa ve çevresinin işgali, Kuva-yı Milliye'nin doğuşu, Kuva-yı Milliye'nin yapısı, genel amaçları ve Milli Mücadele'ye sağladığı yararlar incelenmiştir. Birinci bölümde; Parti Mehmet Pehlivan'ın Hayatı, Kuva-yı Miliye'ye katılması ve TBMM'ye karşı çıkarılan ayaklanmaların bastırılma sürecindeki hizmetleri ele alınmıştır. İkinci bölümde; Parti Pehlivan'ın Demirci Muharebeleri ve Gediz Taarruzu sırasındaki faaliyetleri ile Kuva-yı Milliye'nin kaldırılma süreci; Düzenli Ordu-Kuva-yı Seyyare çatışmasında Parti Pehlivan'ın tutumu ve Parti Pehlivan'ın Çerkez Ethem'den ayrılması ele alınmıştır. Üçüncü bölümde; Parti Pehlivan'ın Demirci Akıncılarına katılması ve Demirci Akıncıları içerisinde Yunanlılara karşı vermiş olduğu kahramanlık mücadelesi, Yunanlıların Akıncılar bölgesindeki faaliyetleri ve istihbarat faaliyetleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde; Akıncıların iç düzeni, Akıncılara ihanet edenler ve Akıncı aileleri üzerinde durulmuştur. Büyük Türk Taarruzu ve Akıncılar ile Parti Pehlivan'ın zaferden sonraki hayatı, ailesinin mallarına el konulması ve Pehlivan'ın kızlarının TRT aleyhine dava açması, konularına yer verilmiştir. Araştırmada, Parti Pehlivan ile ilgili ATASE ve MSB Arşivi belgeleri ve birinci el kaynaklar, hatıralar, makaleler ve bildiriler kullanılmıştır. Parti Pehlivan'ın akrabaları ile mülakatlar yapılmış ve yabancı kaynaklar da taranmıştır. Araştırmanın kilit noktasını Parti Pehlivan'ın Çerkez Ethem'den ayrılması ve sonrasında Demirci Akıncılarına katılarak, Milli Mücadele'ye katılması oluşturmaktadır. Askeri kaynaklarda, Parti Pehlivan'ın Yunanlıların bir baskınına uğrayarak öldürüldüğü bilgisi yer almaktadır. Fakat bu doğru değildir. Parti Pehlivan; Simav, Demirci, Sındırgı, Bigadiç, Kula, Selendi, Salihli, Akhisar gibi çok geniş bir bölgede faaliyette bulunmuştur. Pehlivan Müfrezesi, cephane yüklü Yunan trenini Alaşehir'in Killik kasabasının doğusunda havaya uçurmuş, bu faaliyeti ile Türk Ordusuna çok önemli bir hizmette bulunmuş ve zaman kazandırmıştır. Parti Pehlivan adına, Yunanistan'da çekilen "Mülteci" filminde ve Türkiye de gösterimi yapılan "Küçük Ağa" dizisinde rastlanmaktadır. Parti Pehlivan'a zaferden sonra TBMM tarafından kırmızı şeritli İstiklal Madalyası verilmiş ve Milis Miralayı rütbesi ile emekli edilmiştir. Milli Mücadele tarihinde Parti Pehlivan'ın adı, destanlaşan gaziler arasında sayılmaktadır.