Bir kıyı yerleşmesi olarak Bakü: Kıyı alanlarının coğrafi potansiyeli

Kıyı bölgeleri, karasal ve denizel ortamları birbirine bağlayan dar geçiş alanlarıdır ve dünyadaki en üretken ve değerli ekosistemlerdir. Tarih boyunca kıyı bölgeleri ekonomik ve kültürel açıdan en çok tercih edilen bölgeler olmuş, sosyo-ekonomik ve sosyal kalkınmayı teşvik ederek ülkenin kalkınmasında önemli rol oynamıştır. Dünyanın büyük şehirlerinin %60'ı kıyı bölgelerinde bulunur ve dünya nüfusunun %40'ı kıyı bölgelerinin 100 kilometre yakınında yaşamaktadır. Bu çalışmada, bir kıyı yerleşmesi olarak Bakü'nün coğrafi özellikleri ve arazi kullanımının potansiyeli yakından incelenmiştir. Abşeron Yarımadası'nda yer alan çalışma sahamız Bakü, 2.140 km2'lik bir alanı kapsamaktadır. Binegedi, Garadağ, Hazar, Sebail, Sabunçu, Surahanı, Nerimanov, Nesimi, Nizami, Pirallahı, Hetai ve Yasamal olmak üzere 12 ilçe ve bu ilçelerde de toplam 59 şehir yerleşmesi bulunmaktadır. Araştırmamızın temel amacı, Bakü'nün kıyı alanlarını coğrafi metod ve prensiplerle, potansiyelini belirlemek, doğal potansiyelin kullanımını tespit etmek, arazi kullanımlarını ve bu kıyı alanları kullanımlarından oluşan sorunları belirlemek ve bu sorunlara çözüm önerileri getirmektir. Hazar Denizi kıyıları boyunca inceleme alanımız Bakü en büyük kentleşme bölgesidir. Hızlı şehirleşme nedeniyle Bakü'nün nüfusu artmış ve bu artış arazi kullanımı ve çevre konularında değişikliklere yol açmıştır. Bakü kıyılarının coğrafi potansiyeline ışık tutan bu çalışmada, öncelikle kıyıyı etkileyen fiziksel ve beşeri faktörler vurgulanmakta, ardından bölgedeki arazi kullanım biçimleri ve kıyı planlaması tartışılmaktadır. Kıyı bölgelerinde nüfus artışı ve endüstriyel gelişme devam ederken, birden çok kaynaktan artan çevresel baskı kıyı bölgelerini hızla tahrip etmektedir. Bu nedenle kıyılar sağlıklı ve toplumun yaşam kalitesini yükseltecek şekilde kullanılamamaktadır. Bunun bilincinde olan ülkeler, kıyılarını doğal yapıları tahrip etmeden en verimli şekilde kullanırken kıyılarını halkına en iyi şekilde sunmak ve bu eşsiz güzellikteki alanları korumak için kapsamlı kıyı politikaları geliştirmektedir. Bakü'nün kıyı alanlarında sürdürülebilir kullanım için planlı ve çevreye duyarlı arazi kullanım yöntemleri ve kıyı politikaları uygulanmalıdır.