Bir otomotiv fabrikasında baca gazı arıtım ekipmanının crıtıc ve multımoora metodları ile belirlenmesi

Sanayileşme, kentleşme ve hızla artan nüfus, günümüzde hava kirliliğini küresel ölçekte en önemli çevresel sorunlardan biri haline getirmiştir. Özellikle enerji ve hammadde tüketimi yüksek olan otomotiv sektörü, çevreye olan etkileri açısından dikkatle incelenmesi gereken endüstriler arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, otomotiv üretim tesislerinin boyahane fırınlarından kaynaklanan baca gazı emisyonları, özellikle uçucu organik bileşikler (VOC) ve tehlikeli hava kirleticiler (HAP) içeriği nedeniyle çevre ve insan sağlığı açısından önemli riskler oluşturmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, söz konusu emisyonların azaltılmasına yönelik olarak en uygun baca gazı arıtma sisteminin seçimini bilimsel bir yöntemle belirlemektir. Araştırma kapsamında, bir otomotiv fabrikasında uygulanabilecek çeşitli baca gazı arıtma sistemleri, çok kriterli karar verme (ÇKKV) yaklaşımlarından CRITIC ve MultiMoora yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, teknik, çevresel ve ekonomik boyutları kapsayan toplam 14 performans kriteri dikkate alınmıştır. Bu kriterler arasında maliyet, enerji verimliliği, karbon ayak izi, VOC giderim oranı, işletme kolaylığı, bakım gereksinimi ve sistem güvenilirliği gibi göstergeler yer almaktadır. Kriterlerin ağırlıkları CRITIC yöntemi ile objektif biçimde hesaplanmış, ardından MultiMoora yöntemiyle alternatif sistemler performans skorlarına göre sıralanmıştır. Uzman görüşleri, teknik kataloglar ve literatür taraması sonucunda oluşturulan değerlendirme seti, 5 makine mühendisi ve 1 elektrik-elektronik mühendisinden oluşan uzman bir ekip tarafından puanlandırılmıştır. Elde edilen bulgular, "Heat Recovery Sistemli Elektrikli Termal Arıtma Reaktörü (TAR)" sisteminin, başlangıç ağırlıklandırmaları dikkate alındığında en uygun alternatif olduğunu göstermiştir. Ayrıca kriter ağırlıklarının değiştirildiği iki farklı senaryo (maliyet odaklı ve yeşil üretim odaklı) kapsamında yapılan duyarlılık analizleri, karar sürecinin önceliklere göre önemli ölçüde değişebildiğini ortaya koymuştur. Yeşil üretim öncelikli senaryoda yine aynı sistem en uygun seçenek olarak belirlenirken, maliyet öncelikli senaryoda "Doğalgazlı TAR" sistemi öne çıkmıştır. Sonuç olarak, bu çalışma otomotiv sektöründe baca gazı arıtım teknolojilerinin seçiminde çok kriterli karar verme yöntemlerinin uygulanabilirliğini göstermekte; çevresel sürdürülebilirliğe dayalı karar süreçlerinin bilimsel olarak yapılandırılmasına katkı sunmaktadır. Çalışma, aynı zamanda enerji verimliliği, karbon emisyonlarının azaltılması ve yeşil üretim politikaları bağlamında, çevre dostu teknolojilerin seçiminin sistematik biçimde optimize edilebileceğini ortaya koymaktadır.