Bir polisiye roman okuması: Didier Daeninckx'in Geçmişin Ayak Sesleri adlı kara romanı

Polisiye romanların bir türü olan kara roman türü klasik polisiye romanlarından farklı olarak suçun ve suçluların bireysel eylemlerinden çok organize suçlarla bağlantılıdır. Didier Daeninckx'in Geçmişin Ayak Sesleri (fr. Meurtre pour Mémoire) adlı yapıtı, bir dedektifin, basit bir cinayet olayından yola çıkarak devlet görevlilerinin işlediği suçları ve örtülü kalmış tarihsel katliamları açığa çıkarmasını konu almaktadır. Romanda klasik polisiyede olduğu gibi suçluların adalete teslim edilmediği ve bir çözüm sunulmadığı görülmektedir. Böylece, okuyucuyu rahatlatan bir sonuç yerine, adaletsizlik ve şiddetin yarattığı rahatsızlık öne çıkar ve romanın karamsar yapısını ortaya koyar. Tez çalışmamızda, Didier Daeninckx'in Geçmişin Ayak Sesleri adlı romanını polisiye roman kuramı ve kara roman bağlamında incelemeyi amaçladık. Yeni polisiye (fr. neo-polar) akımının etkisiyle gelişen kara roman çerçevesinde değerlendirilen yapıtın yalnızca suçun çözümüne odaklanmak yerine toplumsal çürüme, şiddet ve örgütsel suçları ele aldığı görülmektedir . Yazar romanda Fransa'nın tarihsel ve toplumsal dinamiklerini işlerken, Cezayir kökenli göçmenlerin yaşadığı zorluklar, kimlik sorunları ve devlet yetkilisi olarak çalışan kişilerin işlediği suçlar gibi temaları ortaya koymaktadır. Geçmişin Ayak Sesleri, işlenen cinayetin katilinin bulunmasına odaklanan klasik polisiye romanın sınırlarını aşarak okuyucuya işlenen suçların altındaki toplumsal nedenleri düşünme ve sorgulama olanağı sağlayan önemli bir yapıt olarak değerlendirilebilir. Yapıtta öykü zamanının Bernard Thiraud'nun bireysel cinayetiyle başlayan soruşturmanın babası Roger Thiraud'nun 1961 yılında öldürülmesine kadar uzanan 20 yıllık bir süreyi kapsadığı görülür. Soruşturmanın öyküsü geçmiş tarihlere yönlenirken 1961 yılı Paris Katliamı, 1980'lerin Fransız toplumu dinamikleri ve İkinci Dünya Savaşı dönemine kadar uzanan ve Fransa'daki sosyo-politik olayları içeren tarihsel bir çerçeve etrafında kurgulandığı saptanmıştır. Roman, belirtilen dönemlerde uygulanan siyasi şiddet sonucu yaşanılan trajedileri ele alarak tarihsel ve toplumsal hafızayı kara roman aracılığıyla canlandırmaktadır. Bireysel felaketleri, ahlaki çöküşü ve toplumsal yozlaşmayı merkezine alan Didier Daeninckx'in Geçmişin Ayak Sesleri adlı romanı yapısal ve izleksel olarak kara roman türünün özelliklerini taşıdığından bu türün belirgin örneklerinden biri olduğunu söyleyebiliriz. Anahtar Kelimeler: Polisiye roman, kara roman, Didier Daeninckx, Geçmişin Ayak Sesleri