Bir siyâsetnâme örneği olarak Gencîne-i Adâlet (Transkripsiyon ve Değerlendirme)

Siyasetnameler vezirler ve devlet adamları tarafından kaleme alınan yöneten-yönetilenler arasındaki münasebetlerin nasıl olması gerektiğine dair bilgiler içeren önemli tarihi kaynaklardır. Hükümdarın yaratıcının yeryüzündeki temsilcisi olduğunu düşünürsek, yöneticinin adaleti sağlaması ve hukukun devamlılığı noktasında büyük bir sorumluluk üstlendiğini de görürüz. Dolayısıyla hükümdarın üstlenmiş olduğu bu vazifeyi yaratıcıya olan sorumluluğundan dolayı en iyi şekilde yerine getirmesi gerekmektedir. Çalışmamıza konu olan Kâtibî'nin Gencîne-i Adâlet'i 1603-1617 yıllarında Osmanlı Devleti hükümdarı I. Ahmet'e takdim edilmiştir. Bu döneme kadar kaleme alınmış olan siyasetnameler içerisinde Gencîne-i Adâlet'in önemli bir yeri vardır. Gencîne-i Adâlet, diğer siyasetnamelere nazaran uzun bir eserdir. Ayrıca eserin dili ağır olup Arapça ve Farşça tamlamalar oldukça fazladır. XVII. yüzyıl Osmanlı Devleti'nin yükselişten duraklamaya adım attığı bir dönemdir. Zira Osmanlı hayatında işlerliği olan pekçok kurumda bozulmalar bu dönemde meydana gelmiştir. Osmanlı Devleti'nin duraklamaya başladığı bir dönemde devrin hükümdarına söz konusu siyasetnamenin takdim edilmesi kuşkusuz tesadüfi değildir. Gencîne-i Adâlet dönemin olaylarına ışık tutması ve dönemin hükümdarına muhtelif tavsiyelerde bulunması açısından da önemli bir kaynaktır. Hazırladığımız bu çalışma ile siyasetnameler içerisinde önemli bir yere sahip olan Gencîne-i Adâlet'in transkripsiyonu yapılarak diğer siyasetnameler arasında yer edinmesi sağlanmış ve devrin siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarındaki bazı hususlar açıklanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Siyasetname, Kâtibî, Gencîne-i Adâlet, Yöneten-Yönetilen Münasebetleri