Bir üniversite hastanesi diyet polikliniğine başvuran bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve etkileyen faktörler

Bu çalışmada bir üniversite hastanesi diyet polikliniğine yönlendirilen hastaların psikolojik iyi oluş (PİOÖ) ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları (SYBD) arasındaki ilişkiyi ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını etkileyen diğer faktörleri değerlendirmek amaçlanmıştır. Kesitsel tipteki çalışmanın evrenini Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Diyet Polikliniğine yönlendirilen hastalar oluşturmaktadır. Veriler, 1.09.2023-31.12.2023 tarihleri arasında, araştırmacılar tarafından oluşturulan sosyodemografik özellikleri içeren 10 soru, sağlıklı yaşam özelliklerine ait 12 soru, psikolojik iyi oluş ölçeğine ait 8 soru, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeğine ait 52 soru toplam 82 soruluk anket ile toplanmıştır. Diyet polikliniğine toplam 1502 hasta başvurmuş, %.69,44 oranında katılım sağlanmıştır. Araştırmamızda tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis-H, Post-Hoc, spearman korelasyon testleri kullanılmıştır. Çalışmamızdaki katılımcıların yaşları 18-85 arasında değişmektedir, yaş ortalaması 44,5±15,5'tür. Katılımcıların VKİ 13,2-52,8 arasında değişmektedir, VKİ ortalaması 30.0±6,2'dir. Katılımcıların SYBD'den aldıkları toplam puan ortalaması 127,85±19,30; SYBD sağlık sorumluluğu alt boyutu puan ortalaması 21,55±4,64; SYBD fiziksel aktivite alt boyutu puan ortalaması 13,88±4,58; SYBD beslenme alt boyutu puan ortalaması 22,47±4,29; SYBD manevi gelişim alt boyutu puan ortalaması 25,60±4,55; SYBD kişiler arası ilişkiler alt boyutu puan ortalaması 25,62±4,40; SYBD stres yönetimi alt boyutu puan ortalaması 18,70±3,71 puandır. Katılımcılardan okuryazar olmayanların ilköğretim, lise, ön lisans ve lisansüstüne göre SYBD toplamı düşük bulunmuştur (p<0,001). Çalışanların çalışmayanlara göre SYBD toplamı yüksek bulunmuştur (p=0,034). Köyde yaşayanların diğerlerine göre SYBD toplamı düşük bulunmuştur (p<0,001). Hobisi olanların olmayanlara göre SYBD toplamı yüksek bulunmuştur (p<0,001). Düzenli fiziksel aktivite yapmayanların SYBD toplamı diğerlerine göre düşük bulunmuştur (p<0,001). Düzenli kahvaltı yapanların yapmayanlara göre SYBD toplamı yüksek bulunmuştur (p<0,001). Sonuç olarak öğrenim durumu yüksek olanların, çalışanların, merkez ve ilçelerde yaşayanların, hobisi olanların, düzenli fiziksel aktivite ve kahvaltı yapanların sağlıklı yaşam biçimi davranışları daha yüksek düzeyde bulunmuştur. Bireylere sağlıklı yaşamı arttırmaya yönelik programlar yapılmalıdır. Anahtar kelimeler: Sağlıklı yaşam, davranış, diyet