Bir üniversitede çalışan mavi yakalıların ergonomik sorunlarına yönelik verilen eğitimlerin kas iskelet sistemi ağrısı üzerine etkisinin değerlendirilmesi

Bu araştırmada bir Üniversitede Personel Daire Başkanlığına bağlı olarak çalışan mavi yakalıların kas iskelet sistemi ağrı sıklığı, şiddeti ve risk faktörlerinin saptanması ve yapılan ergonomik bilgilendirme müdahalesinin kas iskelet sistemi ağrı sıklığına ve şiddetine olan etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma kesitsel ve müdahale şeklinde aşamalı olarak gerçekleşmiş olup üç kez veri toplanmıştır. Durum saptama çalışmasının verileri Mayıs 2023'te yüz yüze görüşme ile toplanmış, sonrasında tüm çalışanlara bilgilendirme konferansı yapılmış, ardından aralıklarla çalışanlara çevrimiçi gruplar aracılığıyla ergonomik çalışma duruşu ile ilgili görsel paylaşımları yapılmış, yerinde ziyaretler ile broşür dağıtılmış, çalışanların görebileceği yerlere afişler asılmıştır. Araştırmanın 1. izlemi için Kasım 2023'te, 2. izlemi için Mayıs 2024'te veri toplanmıştır. Durum saptama aşamasında çalışanların %32,7'si boyun bölgesinde, %25,1'i bel bölgesinde, %23,7'si sırt bölgesinde, %22,1'i omuz bölgesinde, %14,2'si diz bölgesinde, %10,9'u ayak bölgesinde, %9,0'ı el bölgesinde, %7,4'ü dirsek bölgesinde, %6,3'ü kalça bölgesinde son 12 ayda ağrı yaşadığını belirtmiştir. İzlem süresinde yapılan ergonomik çalışma duruşu bilgilendirme sonrasında boyun, omuz, sırt, bel, diz bölgelerinde görülen ağrı sıklığında anlamlı düzeyde azalma olmuş, kalça ağrı sıklığında ise artış görülmüştür (p<0,05). Tüm vücut bölgelerinde başlangıçta ağrısı olan çalışanların VAS puanı anlamlı düzeyde azalma göstermiştir (p<0,05). Müdahale sonrası 6. ayda en az bir vücut bölgesinde KİSH görülme hızının durum saptamadaki görülme hızına oranı (İng. Rate Ratio) 0,54'tür. Müdahale sonrası KİSH görülme hızı müdahale öncesine göre %45,6 azalmıştır. Müdahale sonrası ilk 6 ayda en az bir vücut bölgesinde olan KİSH insidans hızı %29,3, ikinci 6 ayda ise %15,0'dır. Bu çalışma sağlık eğitiminin etkin olduğunu ancak uzun süre aynı etkinliği korumadığını, işyerinde ve çalışma ortamında mühendislik ve idari önlemlerin alınmadan eğitimin sınırlı etkinliğe sahip olduğunu göstermiştir. Anahtar sözcükler: Ergonomi, Kas İskelet Sistemi Hastalıkları, Çalışan Sağlığı, Müdahale Çalışması, Sağlığın Geliştirilmesi