Bireysel,takım ve raket sporlarında reaktif çeviklik ve planlı yön değiştirme becerilerinin karşılaştırılması

Bireysel, Takım ve Raket Sporlarında Reaktif Çeviklik ve Planlı Yön DeğiĢtirme Becerilerinin KarĢılaĢtırılması Reaktif çeviklik, motor özellikleri de içine alan algısal, bilişsel beceriler ile karar verme becerilerinden oluşmaktadır. Bu çalışmanın amacı bireysel, takım ve raket sporlarında reaktif çeviklik ve hızlı yön değiştirme becerilerinin karşılaştırılmasıdır. Çalışmanın katılımcıları; Afyonkarahisar ilinde yaşamakta olan, en az üç sene düzenli olarak lisansı çıkartılan, hâlihazırda herhangi bir sakatlığı bulunmayan, 18-25 yaş aralığında aktif bir şekilde spor yapan 7 farklı branştan [futbol (n:17), basketbol (n:17), masa tenisi (n:7),karate (n:9),tekvando (n:9), güreş (n:14) ve kort tenisi (n:7)] toplam seksen erkek sporcudur (yaş:18,35±,920 yıl, boy: 173±,08 cm, vücut ağırlığı:70,66±8,09 kg). Katılımcıların reaktif çeviklik becerilerinin belirlenmesi için Universal Reactive Agility (URA) testi uygulanırken planlı yön değiştirme becerisinin belirlenmesi için UA-RA testinde uygulanan protokolün aynısı dönüş alanları belirtilerek ve önceden çalıştırılarak ölçümler alınmıştır. URA testinde orta noktaya bir adet ve köşelere de dört adet hareket algılayıcı sensör (Sensörlerin üzerinde led lamba bulunmaktadır.) yerleştirilmiştir. Sensörlerin arasındaki mesafe üç metre olarak ayarlanmıştır. Katılımcı ortadaki sensörün yanında beklerken sensör aktif olduğunda elini sensörün üstünden geçirdiği sırada kenarlarda yer alan öteki sensörlerden bir tanesi aktif duruma geçmiştir. Katılımcı sensörü eli ile inaktive ettikten sonra tekrar ortadaki sensör aktive olmuştur. Kenarda bulunan her sensör aktive edildikten sonra orta noktadaki sensör son kez aktive olmuştur. Test, kenarda yer alan bütün sensörlerin bir defa aktif hale gelmesiyle sona ermiştir. Sporcu bu testte hangi sensörün aktifleşeceğini bilmemektedir. Aktif dinlenme sonrasında planlı yön değiştirme testinde ise bu sefer sporcular hangi sensöre yöneleceklerini bilmektedir. Startla beraber sırasıyla dört sensörün üstünden ellerini geçirmeleri ile test sona ermiştir. Reaktif çeviklik ve planlı yön değiştirme beceri değerleri çoklu reaksiyon sistemi ( Sporsis, Türkiye ) kullanılarak test edilmiştir. Her katılımcı için farklı protokoller uygulanmıştır. Araştırmada verilerin normal dağılım gösterdiği belirlenmiştir (Reaktif çeviklik: p<200, Planlı yön değiştirme: P<0,081). Branş içindeki sporcuların PYD ve RÇ değerlerinin karşılaştırılması için bağımsız değişken t testi kullanılmıştır. Her iki testin sonucunun gruplar arasında karşılaştırılması amacıyla ANOVA testinden yararlanılmıştır. Testler arasında bulunan ilişkinin saptanmasında Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Çalışma sonunda futbolcuların reaktif çeviklik değerleri, karate, tenis, güreş, sporcularına göre daha kısa (12.46 1.48 sn. karşın sırasıyla 14.29 1.75, 13.90 1.18, 14.14 1.31, p<0.05) bulunmuştur. Ayrıca basketbolcuların reaktif çeviklik değerlerinin karate, tekvando ve güreş sporcularına göre daha kısa olduğu (12,93±1,08 sn karşın sırasıyla, 14,29±1,75 sn, 15,27±1,58sn, 14,14±1,31 sn) tespit edilmiştir. Planlı yön değiştirme becerileri arasında anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Tüm branşlarda planlı yön değiştirme becerisinin anlamlı olarak reaktif çeviklik değerlerinden daha kısa olduğu, (p<0,001) ayrıca tüm sporcuların planlı yön değiştirme ve reaktif becerileri arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir ( r= 0.432, p<.05). Araştırma sonucunda, reaktif çeviklik ile planlı yön değiştirme becerisi arasında ilişki olmasına rağmen farklı karakterlere sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca reaktif çevikliğin futbol ve basketbolcularda diğer branşlara göre etkili bir faktör olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak reaktif çevikliğin farklı karakterli bir motor beceri olduğu bilinci ile futbol ve basketbol branşında çevikliğin geliştirilmesi için yapılan çalışmalarda reaktif çeviklik çalışmalarına daha fazla yer verilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Bireysel ve Takım Sporları, Çeviklik, Planlı Yön Değiştirme, Raket Sporları, Reaktif Çeviklik.