Birinci basamak hekimlerinin yaşlı istismarı ve ihmali konusundaki farkındalıkları ve istismarı araştırma düzeyleri

Amaç: Yaşlılık dönemi; bireylerin bağımlılıklarının arttığı, kazalara açık hale geldikleri, fiziksel ve zihinsel yeteneklerinin azaldığı, pek çok kronik sorunla baş etmek durumunda kalınan bir dönemdir. Bu durumun hem yaşlı birey hem de bakım verenler açısından olumsuz önemli sonuçları mevcuttur. Yaşlı istismarının verdiği zararların önüne geçmenin belki de en etkili yolu, istismarının varlığından şüphelenmek ve bu durumu ortaya çıkarmaktır. Bu çalışmanın amacı aile hekimlerinin herhangi bir nedenle kendilerine başvuran yaşlı hastalarda ihmal ve istismar belirtilerini ne kadar fark ettikleri ve bununla ilgili nasıl davrandıklarını saptayabilmektir. Yöntem: Kesitsel analitik desendeki bu çalışma, 2018 Aralık tarihinde İzmir merkez ilçelerinde çalışan 268 aile hekimi ile gerçekleştirilmiştir. Hekim sayısı 11 ilçenin hekim nüfusuna göre oranlı olarak bölüştürülerek, her ilçede rastgele seçilen ASM'lerdeki doktorlar gönüllülük ilkesine göre dahil edilmiştir. Veri toplama araçları olarak demografik bilgiler ve yaşlı istismarı sorgulama deneyimini içeren bir anket ile istismar ya da ihmal olasılığı içeren olgular hazırlanmıştır. Olgular ile ilgili istismar düşünülüp düşünülmediği, düşünülürse ne yapılacağı araştırılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ve analizinde IBM SPSS (The Statistical Package for Social Sciences) 22.0 istatistik paket programı kullanılmış; ki-kare, t-testi, korelasyon ile ANOVA testi yapılmıştır. p değeri <0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan 268 katılımcının 115'i kadın (%42,9), yaş ortalaması 49,76±7,39 (min:29 maks:67); mesleki yıl ortalaması 24,82±7,65'tir (min:1 maks:40). 64 katılımcı (%23,8) bu konuda eğitim almıştır. Çalışmanın sonuçları istismarın varlığından şüphe duyma ortalama puanının 7,47±7,98 ve 4,79±3,229 (min :0, maks:16) olduğunu göstermiştir. Yaşlı yakınlarının tepkisi, kurum desteğinin eksikliği ve yeterli zaman olmaması sorgulamadaki en önemli engeller olarak görülürken; kötüye kullanımı belgelemek istismar yönetiminde en sık karşılaşılan zorluk olmuştur. 145 katılımcı istismarı tespit etme, yönetme ve sorgulamanın fazla zaman aldığını düşünmüştür. Sonuç: Çalışmamızda; hekimlerin yaşlı istismarını yeterince sık akıllarına getirmedikleri; akıllarına getirdiklerinde de yeterince müdahale etmedikleri saptanmıştır.