Developing clinical decision support and patient monitoring system in primary health care with case studies

Hekimlerin, hipertansiyon (HT) ve diyabet (DM) hastalıklarının tanı tedavi ve izlem rehberlerini kullanım oranları çok düşüktür. Zaman kısıtlılığı, hasta yoğunluğu, rehberlerin karmaşık olması nedeniyle rehberlerin kullanımı için farklı çözümlerin bulunması gereklidir. Hızla gelişen e-sağlık teknolojisi, klinik karar destek ve izleme sistemi açısından bu tür sorunlara çözüm olabilecektir. Çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık hizmetlerinde hekim ve hastanın kullanımı için, HT ve DM hastalıklarını tarama, tanı, tedavi, takip amaçlı web ve mobil web tabanlı kullanıcı dostu klinik karar destek ve izlem sistemi (KKDİS) geliştirerek etkinliğini saptamaktır. KKDİS, HT ve DM hastalıkları için kanıta dayalı rehberler kullanılarak web tabanlı olarak geliştirilmiştir. Mobil uygulamayla ise hastaların ölçüm değerlerinin toplanarak uzaktan izlenmesi sağlanabilmektedir. Geliştirilen uygulamanın test edilmesi iki aşamada yapılmıştır. Birinci aşamada uygulamanın kullanılabilirliğini, anlaşılırlığını ve uygunluğunu saptamak için geliştirilen uygulamayı üç aile hekimi, polikliniklerine başvuran 15 DM hastasında kullanmışlardır. Alınan geribildirimler doğrultusunda programda gerekli düzeltmeler yapılmıştır. İkinci aşamada ise KKDİS'nin validasyonu yapılmıştır. KKDİS kullanılarak yapılan tarama sonucuna göre DM ve/veya HT saptanan hastalar deneysel çalışmaya alınmıştır. Randomize kontrollü çalışma olarak yürütülen çalışmada basit randomizasyonla 75 hasta müdahale ve 226 hasta kontrol grubuna alınmıştır. Müdahale grubunda tanı, tedavi ve izlem sistem önerileri, sonuç kararı hekimin vereceği şekilde yürütülmüştür. Kontrol grubunda ise hekim HT ve DM hastalarını genel rutinindeki şekilde hasta yönetimine devam etmiştir. Her iki gruptaki hastalar 6 ay süreyle izlenmiştir. 0. ve 6.ay verileri karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, bu uygulamayla hastaların sürekli izlemi ve etkin tedavi almalarını sağlayarak morbidite, mortalite ve sağlık kurumlarına başvuru oranını azaltılması hedeflenmektedir. Hastanın ilaç kullanımı ve yaşam tarzı değişikliği konularındaki tedavi uyumu sağlanacaktır. Türkiye'de HT ve DM hastaları için birinci basamağa uygun, kanıta dayalı rehberleri kullanan ilk klinik karar destek sistemi örneğidir.