Birinci basamakta kronik hastalıklarda kronik hasta bakımının hasta perspektifinden değerlendirilmesi

Amaç: Birinci basamağa başvuran hastalar arasında kronik hastalıklardan hipertansiyon ve/veya diyabeti olan hastaların kronik hasta bakımını hasta perspektifinden belirlemektir. Yöntem: Kesitsel tipteki araştırmamızın katılımcılarını İzmir ili Balçova ilçesindeki Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran hipertansiyon ve/veya diyabet hastaları oluşturmuştur. Araştırma Temmuz–Ağustos 2016'da yürütülerek 384 Diyabetes Mellitus, 384 Hipertansiyon olmak üzere toplam 768 hasta dâhil edilmiştir. Hastalara sosyodemografik özellikler ve Kronik Hastalık Bakımını Değerlendirme Ölçeği-Hasta Formu(PACIC)'nu içeren anket yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Türkçe PACIC 20 madde ve 5 alt ölçekten oluşmaktadır. İstatistiksel analizlerde SPSS 22.0 programı kullanılmış, yüzde, ortalama, anova ve t testleri yapılmıştır. P<0,05 anlamlı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Tüm katılımcıların yaş ortalaması 62,3±9,99 idi. Hastaların %61.1 (n: 469)'i kadın, %38.9 (n:299)'u erkekti. Hastaların %19.8 (n:152)'i sigara kullanıyordu. Hipertansiyon hastalarının %50 (n:191)'si diyet-egzersiz yapmadığını belirtirken bu oran, diyabet hastalarının %45 (n:172)'i düzeyindeydi. Hastaların %32,2 (n: 247)'si son 1 yıl içinde Aile Sağlığı Merkezleri haricinde başka bir sağlık kuruluşuna başvurmamışlardı. Katılımcıların Kronik hastalık bakımını değerlendirme ölçeği genel puan ortalaması 2,41±0,84 idi. Hipertansiyon ve diyabet hastaları arasında fark yoktu (p>0.05). Alt ölçekler değerlendirildiğinde "izlem/koordinasyon"da diyabetikler lehine daha yüksek ortalama puan belirlendi. Ölçek ortalama puanı ve alt ölçeklerden "hasta katılımı" ve "izlem/koordinasyon"da erkeklerin puanı kadınlardan fazlaydı. Katılımcıların yaşı arttıkça ve eğitim durumu azaldıkça ölçek puanlarının azaldığı görüldü. Aile sağlığı merkezine başvuru sayısı, ekonomik durumu, sigara içme durumuyla ölçek ortalaması arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0.05). Sonuç: Hipertansiyon ve diyabet hastalarının Kronik hastalık bakımını değerlendirme ölçeği ortalama puanları düşük düzeylerdedir. Kronik hastalıkların birinci basamakta izlemi büyük önem taşımaktadır. Birinci basamakta kronik hastalık bakımını geliştirmeye ihtiyaç vardır.